قلمروی پرورش هویت ملی در جامعه دینی در میزان فقه

«هویت ملی»، واژه ترکیبی و سازه مفهومی است که حاصل اجتماع عناصر مختلف، نشان گر هویت جامعه در سطح ملی یعنی تمام کشور است. هویت ملی یک پارچه در جانب مثبت، سبب ایجاد حس اعتماد و عزت نفس فردی و اجتماعی و نیز وحدت و انسجام ملی قوی می شود. در مقابل، تضعیف هویت ملی، موجب ایجاد تفرقه و گسست در جامعه می شود.هویت انواع گوناگونی دارد مانند هویت دینی، ملی، قومی و نژادی و ...؛ هر کدام بر اساس تعریف خاصش قلم رو ویژه خود را دارد که می تواند بین آن ها تزاحم و تعارض رخ دهد؛ اکنون پرسش این است که از منظر فقهی حکم پرورش هویت ملی شهروندان کشور چیست و هنگام تعارض و تزاحم میان پرورش هویت ملی یا دینی شهروندان، اولویت با کدام است؟ این پژوهش با مراجعه به ادله فقهی مستند از جمله آیات و روایات تلاش می کند دیدگاه اسلام را در این زمینه بیان نماید. ادله مورد استناد در این پژوهش یادکرد قرآن از اقوام و ملل، آیه نفی قتال در ماه حرام، روایات حب الوطن من الایمان و نیز ادله معارض لزوم هجرت است. یافته های پژوهش حاکی است که هویت ملی شهروندان ذیل شاکله مرکب هویت دینی است و پرورش آن در راستای اهداف دینی می تواند به عنوان امری راجح مد نظر قرار گیرد. دایره رجحان آن در دایره هم سویی با اصول کلی دینی از جمله منع بدعت گذاری، وهن و هتک دین و لزوم اقامه مناسک دینی است. بنابراین، در چارچوب احکام اولیه، اولویت و ملاک با ضابطه دین است. بنابه اقتضای مصالح و مفاسد اجتماعی در احکام ثانویه و نیز احکام ولایی حکومتی گاهی ممکن است حکم به لزوم توجه به هویت و مناسک ملی شود.

کلیدواژه ها:

هویت ، هویت ملی ، دین ، هویت دینی ، تربیت سیاسی و اجتماعی ، فقه