حکم تقلب در امتحانات در مراکز آموزشی و جعل مدرک تحصیلی از دیدگاه فقه تربیتی

تقلب در امتحان و جعل مدرک تحصیلی، افزون بر آسیب های اخلاقی و اجتماعی، نظام آموزشی را با چالش مواجه می سازد؛زیرا موجب تضعیف اعتماد عمومی به نظام آموزشی، کاهش کیفیت آموزش، سلب فرصت های برابر آموزشی و ممانعت از تحقق عدالت آموزشی در جامعه می شود؛ از این رو، یکی از اهداف مهم مراکز آموزشی، مقابله با جعل و تقلب است. یکی از راهکارهای مهم در این راستا، تبیین پیامدهای منفی و تعیین حکم شرعی جعل و تقلب است تا با ارائه بینش صحیح به متربیان و تقویت باورهای آنان، زمینه جعل و تقلب از میان برود. با این تبیین، پرسش اصلی مقاله حاضر این است که بر تقلب و جعل مدرک تحصیلی چه احکامی تکلیفی و وضعی مترتب است؟ مقاله ر حاضر تلاش دارد با روش توصیفی و تحلیلی از خلال بررسی ادله قرآنی و روایی حکم تقلب در امتحان و جعل مدرک تحصیلی را استنباط نماید. نتایج از مهم پژوهش حاضر می توان به «شمول عنوان تقلب تحت عناوین فقهی «کذب، غش و تضییع حق الناس» و ترتب حرمت بر آن؛ حرمت جعل مدرک تحصیلی مستند به قاعده حرمت اخلال به نظام؛ عدم جواز دریافت حقوق و مزایا با مدرک جعلی هرگاه مدرک، شرط عقد استخدام باشد» اشاره کرد. هرچند تقلب و جعل مدرک تحصیلی از دیدگاه اخلاقی، جامعه شناختی و روان شناسی تا حدودی مورد بررسی قرار گرفته است اما بررسی فقهی آن به شکل استدلالی کم تر مورد توجه بوده و در این رابطه محتوای قابل اعتنایی تولید نشده است از این رو، ورود به این مساله با رویکرد فقهی و تربیتی از نوآوری های مقاله پیش رو به شمار می رود.

کلیدواژه ها:

تدلیس ، غش ، حرمت اخلال به نظام ، استخدام ، حقوق و مزایا ، حق الناس