تحلیل ابعاد تربیتی «قاعده درا» و گزاره فقهی «حرمت سوء ظن» در کیفرزدایی از متهم؛ مطالعه تطبیقی در فقه امامیه و حقوق کیفری ایران

پژوهش حاضر با هدف بررسی ابعاد تربیتی قاعده فقهی «درا» و گزاره فقهی «حرمت سوء ظن» در فرآیند کیفرزدایی از متهم براساس روش تحقیق تحلیلی – توصیفی سامان یافته است. قاعده درا، در باب حدود، به معنای تردید در مجرمیت متهم و بهره برداری از آن در جهت کیفرزدایی از وی تشریع شده است. از سوی دیگر، گزاره فقهی «حرمت سوء ظن و بدگمانی» به مثابه یک اصل تربتی- اخلاقی و فقهی، بر ممنوعیت گمان بد، نسبت به افراد تاکید دارد. این مطالعه با استفاده از منابع فقهی و حقوقی، به بررسی ابعاد تربیتی این دو مفهوم و نقش آن ها در کیفرزدایی از متهم می پردازد. نتایج این پژوهش نشان می دهد که کیفرزدایی از متهم به واسطه قاعده درا، با حرمت بدگمانی در دفع مجازات از وی، هم پوشانی دارد؛ زیرا قاعده درا، و گزاره فقهی حرمت بدگمانی، افراد را از ایراد اتهام و ترور شخصیت دیگران به صرف شک و تردید منع می کند و نیز رویکرد هردو قاعده و گزاره فقهی که تاکید بر حفظ آبروی مومن است، هم سو است. همچنین یافته های این پژوهش می تواند در جهت اصلاح و بهبود فرآیندهای قضایی در کیفرزدایی از متهم، مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

قاعده درا ، سوء ظن ، کیفرزدایی ، متهم ، فقه ، حقوق کیفری