<span dir="RTL" lang="AR-SA">ضرورت توجه به معماری منظر راه، با هدف اعتلای سلامت معنوی مسافران

راه ها در نگرش رایج معاصر عمدتا به منزله زیرساخت های ارتباطی و حمل ونقلی تلقی می شوند؛ حال آن که در لایه ای عمیق تر، راه ها می توانند به مثابه فضاهایی تجربه محور و معناساز، بر ابعاد روانی و معنوی مسافران اثرگذار باشند. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش معماری منظر راه در ارتقای سلامت معنوی مسافران انجام شده و می کوشد پیوند میان مولفه های منظرین مسیر و تجربه ادراکی روانی کاربران را واکاوی کند. این تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از حیث ماهیت، کیفی و مبتنی بر رویکرد تفسیری است و با بهره گیری از راهبرد پدیدارشناسی تفسیری انجام شده است. جامعه پژوهش شامل مسافران مسیرهای بین شهری منتخب بوده و داده ها از طریق پانزده مصاحبه نیمه ساختاریافته عمیق، مشاهده غیرمشارکتی و یادداشت های میدانی گردآوری شده اند. تحلیل داده ها با روش تحلیل مضمون و طی مراحل کدگذاری اولیه، محوری و انتخابی انجام شده است. یافته ها نشان می دهند که مولفه های معماری منظر راه شامل عناصر طبیعی (پوشش گیاهی، توپوگرافی، آب و چشم انداز)، عناصر مصنوع و کالبدی (نشانه ها، نقاط مکث، ریتم بصری مسیر) و سازمان فضایی بصری (خوانایی، انسجام، تنوع و هماهنگی با بستر طبیعی و فرهنگی)، ازطریق شکل دهی به تجربه ادراکی روانی مسافران، زمینه ارتقای سلامت معنوی آنان را فراهم می کنند. این تجربه میانجی با افزایش احساس آرامش، تامل، ارتباط با طبیعت و ادراک معنا در سفر همراه است. نتایج پژوهش بر ضرورت اتخاذ رویکردی کل نگر، انسان محور و معناگرا در طراحی و سیاست گذاری راه ها تاکید دارد و نشان می دهد که معماری منظر راه می تواند فراتر از کارکرد حمل ونقلی، به ارتقای سلامت روانی و معنوی مسافران و غنای تجربه سفر بینجامد.

کلیدواژه ها:

منظر راه ، سلامت معنوی ، سفر و تجربه معنوی ، ادراک فضایی ، کیفیت محیطی راه