روند آمریکازدایی از جهان و الگوی راهبردی ترامپ علیه آن (۲۰۲۱- ۲۰۱۷)

پس از پایان جنگ جهانی دوم، ایالات متحده توانست با اتکا به قدرت اقتصادی، نظامی و نهادی خود، نظمی لیبرال را بنا کند که طی چند دهه چارچوب اصلی تعاملات جهانی را تشکیل داد. بااین حال، تحولات چند دهه اخیر از جمله ظهور چین و روسیه، بحران های ساختاری در غرب و چالش های درونی ایالات متحده، نشان داد که نظم آمریکامحور در حال افول نسبی است، ولی آمریکا به سادگی اجازه نخواهد داد نقش رهبری جهان را از دست بدهد. لذا سوال اصلی پژوهش این است که ایالات متحده در دوره اول ریاست جمهوری ترامپ (۲۰۲۱-۲۰۱۷) چگونه به روند گذار به نظم پسا آمریکایی واکنش نشان داد و این واکنش ها چه تاثیری بر موقعیت هژمونیک آمریکا برجای گذاشت؟ این پژوهش که مبتنی بر رویکرد توصیفی- تحلیلی و با بهره گیری از روش مطالعه اسنادی انجام شده، به بررسی تاریخی و نظری روند افول نظم لیبرال، ویژگی های نظم پسا آمریکایی و در نهایت اقدامات ترامپ در مواجهه با این روند و نتیجه آن پرداخته است. یافته های نشان می دهد که سیاست خارجی آمریکا در دوره اول ترامپ نه در قالب احیاء رهبری جهانی لیبرال، بلکه در چارچوب نوعی هژمونی تدافعی شکل گرفت. در این چارچوب، دولت ترامپ با بهره گیری از ابزارهای قدرت سخت و ژئواقتصادی شامل افزایش توان نظامی، جنگ تعرفه ای، تحریم های فراسرزمینی و دیپلماسی اکراهی در پی مهار روند آمریکازدایی و جلوگیری از تثبیت این نظم بود. اما به دلیل یک جانبه گرایی، تضعیف نهادهای چندجانبه و فرسایش اعتماد متحدان، نه تنها به توقف روند آمریکازدایی منجر نشد، بلکه باعث تسریع چندقطبی شدن نظام بین الملل و کاهش مشروعیت هژمونیک آمریکا گردید.

کلیدواژه ها:

نظم پسا آمریکایی ، آمریکازدایی ، افول آمریکا ، چندقطبی شدن ، دونالد ترامپ