تجزیه فیلوژنی و تعیین هاپلوگروه نژادهای مختلف گوسفند براساس ژنوم کامل میتوکندریایی

تنوع ژنتیکی گوسفندان اهلی (Ovis aries) نقش مهمی در درک تاریخچه اهلی­سازی و روابط تکاملی آن ها دارد. هدف این مطالعه، بررسی تنوع ژنتیکی و ساختار فیلوژنی، توالی های کامل میتوکندریایی ۹۳۳ نمونه از ۴۹ کشور جهان، با تاکید ویژه بر نژادهای بومی ایران بود. هم ترازی و رسم درخت فیلوژنی به روش اتصال-همسایگی به وسیله نرم افزار MEGA۱۲ انجام شد. تنوع نوکلئوتیدی، هاپلوئیدی و جایگاه­های چند­شکلی و انواع جهش­ها توسط نرم­افزار DNAsp نسخه ۶ و تجزیه واریانس مولکولی به وسیله  ARLIQUIN۳.۵محاسبه گردید. برای رسم شبکه هاپلوگروهی از popART۱.۷ وNETWORK۴.۱۶۳  استفاده شد. داده ها از طریق شناسایی هاپلوتیپ ها، ترسیم شبکه های هاپلوتیپی، تحلیل های آماری (تاجیما D،Fu’s F و AMOVA) و ساخت درخت فیلوژنی بررسی گردید. میزان توالی حفاظت شده در کل ۸۶۱/۰ بود. تعداد ۶۸۶ هاپلوتیپ در کل (بیش از ۵۰۰ هاپلوتیپ منحصربه فرد) و ۵۷ هاپلوتیپ در ایران شناسایی شدند. غلبه هاپلوگروه A در آسیا و B در اروپا منشا هلال حاصلخیز و پراکندگی جهانی را تایید کرد. تجزیه واریانس مولکولی ۶۸/۲۳ درصد از تنوع بین قاره ها، ۷۹/۴ درصد بین جمعیت ها در قاره ها و ۵۳/۷۱ درصد درون جمیت ها را نشان داد. نژادهای ایرانی در هاپلوگروه­های A، B و C گروه بندی شدند. آماره های تاجیما D و Fu’s F در ۱۳منطقه جغرافیایی منفی به دست آمد که گسترش جمعیتی را به ویژه در مناطق با تاریخچه اهلی سازی باستانی نشان داد. جمعیت های آسیایی تنوع هاپلوتیپی بالاتری نسبت به جمعیت های اروپایی داشتند. این یافته ها نقش اهلی سازی، مهاجرت و انتخاب را در شکل دهی تنوع ژنتیکی گوسفندان روشن کرده و بر اهمیت حفاظت از تنوع و مطالعات ژنومی تکمیلی تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

تکامل ، تنوع ژنتیکی ، جریان ژنی ، گوسفندان اهلی