تبیین جامعه شناختی پیش ران های مسئولیت پذیری اجتماعی معلمان: تحلیل شبکه ای جامعه پذیری حرفه ای، اخلاق کاری و عملکرد شغلی

هدف پژوهش: هدف این پژوهش تبیین جامعه شناختی عوامل درون سازمانی موثر بر مسئولیت پذیری اجتماعی معلمان است و در این راستا، عملکرد شغلی به عنوان نمود رفتاری و عینی مسئولیت پذیری اجتماعی تحلیل می شود از آنجا که عملکرد شغلی توام با تعهد، تجلی عینی و رفتاری مسئولیت پذیری اجتماعی در محیط آموزشی محسوب می شود، در این مطالعه روابط ساختاری میان جامعه پذیری حرفه ای، اخلاق کاری و عملکرد شغلی نیز مدل سازی شده است.روش پژوهش: این پژوهش از نوع توصیفی پیمایشی است. جامعه آماری شامل کلیه معلمان و معلمان مدارس متوسطه شهر یزد بوده که با استفاده از فرمول کوکران، نمونه ای حدود ۳۰۰ نفر به روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شدند. برای تحلیل داده ها از رگرسیون چندگانه، و سپس برای واکاوی روابط شبکه ای و الگوهای غیرخطی از تکنیک های DEMATEL، تحلیل شبکه ای ANP، الگوریتم جنگل تصادفی، خوشه بندی K-Means و الگوریتم بهینه سازی ازدحام ذرات (PSO) در محیط پایتون بهره گرفته شد. پایایی ابزار با ضریب آلفای کرونباخ (۹۳۶/۰) و اعتبار مدل های یادگیری ماشین با معیار حداقل میانگین مربعات خطا (MSE) تایید گردید.یافته ها: نتایج نشان داد جامعه پذیری حرفه ای قوی ترین پیش بینی کننده عملکرد کاری معلمان است. تحلیل شبکه ای ANP نشان داد گویه های مرتبط با هنجارهای جامعه پذیری و اخلاق کاری بالاترین اوزان سراسری را در شبکه روابط متغیرها دارند. تحلیل جنگل تصادفی نیز اهمیت بالای مولفه های اخلاق کاری و هنجارهای جامعه پذیری را در پیش بینی عملکرد تایید کرد. همچنین بهینه سازی فراابتکاری با حداقل خطای پیش بینی نشان داد جامعه پذیری حرفه ای دارای بیشترین وزن در مدل پیش بینی است.نتیجه گیری: یافته های پژوهش نشان می دهد مسئولیت پذیری اجتماعی معلمان بیش از آنکه صرفا ناشی از الزامات قانونی باشد، حاصل درونی سازی هنجارهای حرفه ای، جامعه پذیری سازمانی و نهادینه شدن اخلاق کاری در محیط مدرسه است. بنابراین سیاست های مدیریتی در نظام آموزشی باید بر تقویت فرهنگ سازمانی، توسعه هنجارهای حرفه ای و ارتقای سرمایه اجتماعی در مدارس متمرکز شوند.

کلیدواژه ها:

مسئولیت پذیری اجتماعی ، جامعه پذیری حرفه ای ، اخلاق کاری ، عملکرد شغلی ، تحلیل شبکه ای