مفهوم شناسی و واکاوی نظری توسعه میان افزا در متون معماری و شهرسازی جهانی

توسعه میان افزا به عنوان یکی از رویکردهای نوین در معماری و شهرسازی، در دهه های اخیر به عنوان یک استراتژی کلیدی برای بازآفرینی شهری، ارتقاء کیفیت محیطی و تحقق توسعه پایدار شناخته شده است. این رویکرد با تاکید بر ابعاد فیزیکی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و زیست محیطی، چارچوبی جامع برای بهینه سازی استفاده از اراضی شهری و بازآفرینی فضاهای موجود فراهم می کند. با وجود اهمیت روزافزون این مفهوم، بررسی های پیشین عمدتا پراکنده بوده و کم تر به تحلیل عمیق مفهومی و نظری توسعه میان افزا پرداخته اند. ازاین رو، هدف اصلی این پژوهش، مفهوم شناسی و واکاوی نظری توسعه میان افزا در متون معماری و شهرسازی جهانی، با رویکردی بین رشته ای و تحلیلی است. روش تحقیق در این مطالعه بر مبنای مرور نظام مند ادبیات و تحلیل بیبلومتریک طراحی شده است. در گام نخست، مقالات مرتبط از پایگاه داده اسکو پوس در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴ استخراج و بعد با بهره گیری از نرم افزار VOSviewer، شبکه های هم واژگانی، نویسندگان تاثیرگذار، مجلات پر استناد و روندهای پژوهشی نوظهور شناسایی شد. در گام دوم، یافته های به دست آمده با رویکرد تحلیل محتوایی تفسیر و شاخص های اصلی توسعه میان افزا استخراج گردید. نتایج پژوهش نشان می دهد که توسعه میان افزا به عنوان رویکردی چندبعدی، نقش مهمی در ارتقاء کیفیت محیط شهری، افزایش تاب آوری فضاهای موجود و کاهش گسترش بی رویه شهرها ایفا می کند. همچنین، ضرورت تدوین چارچوب های نظری منسجم و مدل های مفهومی بر مبنای شاخص های اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی برای تحقق توسعه پایدار شهری بیش ازپیش احساس می شود. نوآوری پژوهش حاضر در ارائه یک برداشت تحلیلی-مفهومی از توسعه میان افزا با تاکید بر همگرایی نظریات معاصر و شناسایی خلاهای پژوهشی در ادبیات جهانی است. یافته های این مطالعه می تواند به شناسایی شکاف های پژوهشی و ارائه راهبردهای کاربردی برای سیاست گذاران و طراحان شهری کمک کند.

کلیدواژه ها:

واکاوی نظری ، مفهوم شناسی ، توسعه میان افزا ، نرم افزار علم سنجی