تحلیل اثر کیفیت محیطی فضاهای باز شهری بر امنیت محیطی کاربران: مطالعه موردی بلوار ارم همدان

در سال های اخیر، کیفیت فضاهای باز شهری به عنوان یکی از عوامل موثر بر ارتقاء امنیت محیطی شهروندان مورد توجه پژوهشگران و برنامه ریزان شهری قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش کیفیت محیطی فضاهای باز شهری در ارتقاء امنیت محیطی کاربران، در محدوده بلوار ارم همدان انجام شد. روش تحقیق توصیفی–تحلیلی و با رویکرد ترکیبی (کمی–کیفی) است. داده های کمی از طریق پرسش نامه ساخت یافته بین ۳۸۴ کاربر گردآوری و داده های کیفی از طریق مشاهده میدانی و مصاحبه نیمه ساختاریافته تکمیل شد. روایی و پایایی ابزار با نظر خبرگان و آلفای کرونباخ (۰.۸۷) تایید گردید. تحلیل داده ها با آزمون های آماری و مدل سازی معادلات ساختاری انجام گرفت. یافته ها نشان داد میان کیفیت محیطی و احساس امنیت رابطه ای مثبت و معنادار وجود دارد. در این میان، زیست شبانه بیشترین نقش را ایفا کرد؛ به گونه ای که حضور فعالیت های شبانه و روشنایی کافی، فضای عمومی را برای کاربران امن تر کرده است. همچنین تفاوت هایی معنادار براساس جنسیت و سطح تحصیلات مشاهده شد که بیان گر حساسیت بیشتر زنان و افراد مسن تر نسبت به کیفیت کالبدی و مدیریتی فضاست. شاخص هایی مانند کیفیت کف سازی، عرض پیاده رو، پاکیزگی محیط، فضاهای تجمع و فناوری های هوشمند نیز به طور مستقیم در تقویت احساس امنیت موثر بودند. تحلیل کیفی نشان داد که تجربه کاربران بیش از هر چیز تحت تاثیر نورپردازی، حضور اجتماعی در شب، نگه داشت منظم و ترکیب نظارت رسمی و غیررسمی قرار دارد. این نتایج نشان می دهد امنیت محیطی صرفا محصول کنترل های انتظامی نیست، بلکه به شدت وابسته به کیفیت طراحی و مدیریت فضاهای عمومی است. به بیان دیگر، وقتی فضای شهری زیبا، روشن، تمیز و سرزنده باشد، احساس امنیت نیز تقویت می شود. بنابراین می توان نتیجه گرفت که توجه به اصولی مانند طراحی شبانه، تقویت پیاده مداری، فعال سازی فضاهای اجتماعی و تامین نیازهای گروه های آسیب پذیر، می تواند امنیت پایدار و اعتماد عمومی را در فضاهای شهری ارتقا دهد.

کلیدواژه ها:

کیفیت محیطی فضای باز ، امنیت محیطی ، طراحی شهری ، بلوار ارم