بررسی الگوهای تدبیر و سامان بخشی به امور در قصه های عامیانه لکی؛ مطالعه موردی: قصه های «ملک خورشید»، «ملک جمشید»، «شهر خاموشان»، «ملک محمد»، «بابافیروز» و «گل چهچهه»

قصه های عامیانه، به رغم سادگی ظاهری، حاوی ژرف ساخت پرمعنا، پویا و دلالت گر و دارای نشانه هایی برای تدبیر امور فردی و اجتماعی اند. در این جستار با روشی ترکیبی، یعنی هم با تکیه بر مکتب تارتو مسکو (به ویژه نشانه شناسی لوتمان) و هم با توجه به روان شناسی تحلیلی یونگ، شش قصه عامیانه لکی بررسی و تحلیل میشود. در دیدگاه نشانه شناسی ساختاری پویای مکتب تارتو مسکو، این قصه ها از منظر سپهر نشانهای و برمبنای نشانه شناسی یونگی، از حیث کهن الگو های قهرمان، پیر خردمند، سایه، آنیما و جز آن، که سامان بخش و وحدت آفرین هستند، تحلیل می شوند. مسئله اصلی پژوهش این است که الگوهای پیشنهادی و مدل های فرهنگی ثانوی برای سامان بخشی این قصه ها کدامند و چگونه عمل میکنند؟ یافته ها نشان می دهد که بخش ها(اپیزودها)ی مشترک این قصه ها روندی چند مرحله ای شامل جابه جایی نشانه ها، تغییر نگرش و دفاع عناصر طبیعی را بازمی نمایانند و الگویی مشابه نیز از ترجمه نشانه ای، انفجار معنایی و بازسازی نظم ارائه می کنند. این فرایند، از دیدگاه یونگ، بازتاب فردیت یابی جمعی و از منظر لوتمان، بازسازی سپهر نشانه ای است. پیشنهادهای آشکاری چون برهم زدن ساختارهای نامناسب و زیان بار، تغییر وصف ها، شجاعت در سامان بخشی و احترام به طبیعت حتی به جنبه های نازیبای آن در بطن قصه ها گنجانده شده است.

کلیدواژه ها:

الگوهای سامان بخشی ، قصه های عامیانه لکی ، سپهر نشانهای ، مدل سازی فرهنگی ثانوی ، کهن الگو