تاثیر تکانه های نفتی بر اقتصاد ایران: تحلیل مبتنی بر مدل DSGE با تاکید بر رفتار خانوارهای غیرریکاردینی

این پژوهش با هدف تحلیل اثرات تکانه های نفتی، مخارج دولت، مالیات و فناوری بر متغیرهای کلان اقتصادی ایران (تولید، مصرف و ساعات کاری) با تاکید بر حضور مصرف کنندگان غیرریکاردینی تدوین شده است. بدین منظور، یک مدل تعادل عمومی تصادفی پویا (DSGE) در چارچوب کینزی جدید، شامل خانوارهای ریکاردینی و غیرریکاردینی، بنگاه ها، دولت، بخش نفت و بانک مرکزی طراحی شده و پارامترهای آن با روش بیزی و داده های سالانه (۱۳۸۳ تا ۱۴۰۲) برآورد گردیده است. یافته ها حاکی از آن است که حضور مصرف کنندگان غیرریکاردینی، آسیب پذیری اقتصاد را در برابر تکانه های نفتی و مالیاتی تشدید می کند؛ به طوری که در مواجهه با کاهش قیمت نفت یا افزایش مالیات، مصرف و تولید با افت شدیدتری مواجه می شوند. در این میان، واکنش تورم متفاوت است: تکانه منفی نفت تورم زا است، اما تکانه مثبت مالیاتی به دلیل کاهش تقاضای کل، منجر به افت تورم می شود. از سوی دیگر، این گروه از خانوارها اثرات تکانه های مثبت مخارج دولت را تقویت کرده و باعث رشد بیشتر مصرف، تولید و ساعات کاری و در نتیجه کاهش تورم می گردند. در مقابل، حضور آنان اثر مثبت تکانه های فناوری را تعدیل می کند، که موجب محدود شدن رشد مصرف و تولید، کاهش ساعات کاری و افت کمتر نرخ تورم می شود. این نتایج نشان دهنده اهمیت تفکیک رفتار مصرف کنندگان در سیاست گذاری های کلان اقتصادی به ویژه در شرایط تحریمی ایران است.

کلیدواژه ها:

Dynamic stochastic general equilibrium models ، Iranian economy ، New Keynesian approach ، Non-Ricardian households ، Oil shocks ، اقتصاد ایران ، خانوارهای غیرریکاردینی ، رویکرد کینزی جدید ، تکانه های نفتی ، مدل های تعادل عمومی تصادفی پویا