مطالعه تطبیقی رشد اخلاقی در نظریه های روان شناسی و آموزه های اسلامی با تمرکز بر نظریه های رشد اخلاقی پیاژه و کلبرگ

این تحقیق با هدف انجام مطالعه ای تطبیقی میان نظریه های رشد اخلاقی پیاژه و کلبرگ در روان شناسی و آموزه های اسلامی صورت گرفته است. با بهره گیری از روش کیفی و تحلیل محتوای تطبیقی، این پژوهش به واکاوی مبانی، مراحل، محرک ها و غایات رشد اخلاقی در هر دو منظومه فکری پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که نقطه اشتراک این دو دیدگاه، تاکید بر نقش فعال عقل و تدریجی بودن فرآیند رشد است. با این حال، شکاف های بنیادینی نیز شناسایی شد: منشا اخلاق در نظریه های روان شناختی، «ساختارهای شناختی» و «تعامل اجتماعی» است، در حالی که در اسلام، «فطرت الهی» و «وحی» این نقش را ایفا می کنند. محرک رشد در نگاه پیاژه و کلبرگ «تعادل جویی شناختی» است، اما در اسلام «ایمان»، «اراده» و «تزکیه نفس» موتور محرک اصلی است. همچنین، غایت نهایی در نظریه های غربی، «استقلال اخلاقی و پایبندی به اصول انتزاعی» است، اما در اسلام، «قرب به خدا و کسب رضایت الهی» به عنوان عالی ترین هدف ترسیم می شود. این تحقیق نتیجه می گیرد که آموزه های اسلامی با حفظ دستاوردهای ارزشمند روان شناسی در تبیین سیر شناختی، با ارائه چارچوبی فطری، الهیاتی و غایت محور، عمق، معنویت و جامعیت بی بدیلی به مفهوم رشد اخلاقی می بخشد و آن را از یک «فرآیند استدلالی» صرف به یک «سلوک وجودی» برای تعالی و کمال مطلق ارتقا می دهد. این تحقیق با هدف انجام مطالعه ای تطبیقی میان نظریه های رشد اخلاقی پیاژه و کلبرگ در روان شناسی و آموزه های اسلامی صورت گرفته است. با بهره گیری از روش کیفی و تحلیل محتوای تطبیقی، این پژوهش به واکاوی مبانی، مراحل، محرک ها و غایات رشد اخلاقی در هر دو منظومه فکری پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که نقطه اشتراک این دو دیدگاه، تاکید بر نقش فعال عقل و تدریجی بودن فرآیند رشد است. با این حال، شکاف های بنیادینی نیز شناسایی شد: منشا اخلاق در نظریه های روان شناختی، «ساختارهای شناختی» و «تعامل اجتماعی» است، در حالی که در اسلام، «فطرت الهی» و «وحی» این نقش را ایفا می کنند. محرک رشد در نگاه پیاژه و کلبرگ «تعادل جویی شناختی» است، اما در اسلام «ایمان»، «اراده» و «تزکیه نفس» موتور محرک اصلی است. همچنین، غایت نهایی در نظریه های غربی، «استقلال اخلاقی و پایبندی به اصول انتزاعی» است، اما در اسلام، «قرب به خدا و کسب رضایت الهی» به عنوان عالی ترین هدف ترسیم می شود. این تحقیق نتیجه می گیرد که آموزه های اسلامی با حفظ دستاوردهای ارزشمند روان شناسی در تبیین سیر شناختی، با ارائه چارچوبی فطری، الهیاتی و غایت محور، عمق، معنویت و جامعیت بی بدیلی به مفهوم رشد اخلاقی می بخشد و آن را از یک «فرآیند استدلالی» صرف به یک «سلوک وجودی» برای تعالی و کمال مطلق ارتقا می دهد.

کلیدواژه ها:

رشد اخلاقی ، مطالعه تطبیقی ، پیاژه ، کلبرگ ، آموزه های اسلامی ، فطرت