تحلیل اسنادی نقش توسعه گردشگری بر حقوق شهروندی و توسعه پایدار شهری (مطالعه موردی: جزیره قشم)

توسعه صنعت گردشگری به عنوان پیشران پویایی اقتصاد شهری، پتانسیل بالایی در بازتعریف شاخص های حقوق شهروندی و پایدارسازی ساختارهای مالی دارد. جزیره قشم با برخورداری از اتمسفر متمایز طبیعی و بافت فرهنگی منحصربه فرد، جایگاهی استراتژیک در این حوزه یافته است؛ با این حال، توسعه شتاب زده و مهارنشده گردشگری در سال های اخیر، چالش های متناقضی را در زیست اجتماعی و کالبد فضایی این جزیره پدید آورده است. این پژوهش با تکیه بر خوانش انتقادی نظریه «حق به شهر» لوفور و هاروی، در کنار بازتعریف ظرفیت های گردشگری اجتماع محور (CBT)، اثرات این صنعت را بر حقوق شهروندی و پایداری اقتصاد شهری می سنجد.این مطالعه با بهره گیری از روش توصیفی-تحلیلی و تکنیک تحلیل محتوای کیفی جهت دار، به کنکاش در اسناد بالادستی و داده های آماری پرداخته است. محورهای مورد ارزیابی شامل مشارکت جامعه محلی، برابری فضایی، دسترسی به خدمات شهری، تاب آوری مالی و اشتغال پایدار است. یافته ها نشان دهنده یک پیوستار دوقطبی است؛ هدایت گردشگری به سمت الگوهای بومی و اجتماع محور می تواند کلید طلایی تحقق عدالت فضایی، توزیع منصفانه ثروت و انسجام اجتماعی باشد؛ در حالی که اصرار بر الگوهای تک بعدی و مدیریت غیرسیستماتیک، پیامدی جز تعمیق شکاف طبقاتی، گسست فضایی و فرسایش منابع طبیعی نخواهد داشت. در پایان، این پژوهش راهبردهای سیاستی و مداخلات کاربردی را جهت هم راستاسازی منافع گردشگری با صیانت از حقوق شهروندان و قوام بخشی به بنیان های اقتصادی قشم پیشنهاد می کند.

کلیدواژه ها:

توسعه گردشگری ، حقوق شهروندی ، حق به شهر ، پایداری اقتصاد شهری ، گردشگری اجتماع محور