تاثیر اصلاح گرمایی بر مقاومت بیولوژیکی و خواص کاربردی چوب

سابقه و هدف: هدف از این تحقیق بررسی تاثیر اصلاح گرمایی بر دوام بیولوژیکی و برخی خواص فیزیکی و مکانیکی دو گونه چوبی زبان گنجشک (Fraxinus Sp.) و نوئل (Picea Sp.) است. بدین منظور از دو گونه چوبی موردنظر نمونه های ترمووود براساس فرایند ترمو-D تهیه گردید. از قارچ عامل پوسیدگی سفید (Trametes versicolor) به منظور ارزیابی دوام بیولوژیکی نمونه های چوبی شاهد و تیمار شده با فرایند گرمایی استفاده شد. میزان لاکاز تولید شده توسط قارچ عامل پوسیدگی سفید و نیز تاثیر این قارچ بر کاهش وزن و تغییرات دانسیته نمونه ها پس از ۱۶ هفته مجاورت نمونه ها با قارچ مورد بررسی قرار گرفت. برخی خواص مکانیکی ازجمله مقاومت به ضربه و مقاومت به فشار موازی الیاف نمونه ها قبل و بعد از مجاورت با قارچ عامل پوسیدگی سفید ارزیابی شدند. نتایج نشان داد که تیمار گرمایی سبب افزایش دوام بیولوژیکی هر دو گونه چوبی گردید. همچنین نتایج بیانگر کاهش مقاومت به ضربه و افزایش مقاومت فشاری موازی الیاف نمونه ها در اثر تیمار گرمایی بودند.مواد و روش ها: در این بررسی نمونه هایی از دو گونه چوبی زبان گنجشک و نوئل تهیه گردید. سپس تیمار گرمایی نمونه های موردنظر با توجه به نوع فرایند گرمایی (ترمو-D) انجام شد. برای بررسی دوام بیولوژیکی و نیز خواص فیزیکی و مکانیکی، از چوب های تیمار شده و شاهد نمونه های آزمونی استفاده گردید. به منظور بررسی دوام بیولوژیک نمونه های چوبی نیز از قارچ عامل پوسیدگی سفید (Trametes versicolor) استفاده شد. همچنین از مالت اکستراکت آگار به عنوان محیط کشت قارچ استفاده شد. پس از تهیه قارچ موردنظر، اقدام به انتقال آنها روی محیط کشت در شیشه های kolle گردید و بعد در داخل ژرمیناتور قرار داده شدند تا سطح محیط کشت توسط قارچ پوشانده شود. سپس مجاورت نمونه های چوبی با قارچ موردنظر انجام شد و درنهایت شیشه های kolle حاوی نمونه های چوبی و قارچ به ژرمیناتور منتقل شدند. پس از ۱۶ هفته کلیه نمونه ها از داخل ژرمیناتور خارج شده و مورد آزمون های فیزیکی، مکانیکی و نیز بررسی مقاومت بیولوژیکی قرار گرفتند. آزمون های موردنظر شامل بررسی میزان لاکاز، اندازه گیری کاهش وزن، دانسیته، مقاومت به ضربه و مقاومت به فشار موازی الیاف بودند. استانداردهای مورد استفاده برای آزمون های موردنظر شامل EN۱۱۳، D۱۴۳-۰۹ ASTM و۲۵۶  ASTM بودند. نتایج به دست آمده جمع آوری و با استفاده از نرم افزار SPSS مورد تجزیه وتحلیل آماری قرار گرفتند. از آزمون تجزیه واریانس ANOVA نیز برای مقایسه بین گروه ها استفاده شد.یافته ها: نتایج به دست آمده نشان دادند که فعالیت و اثرگذاری قارچ عامل پوسیدگی سفید در نمونه های شاهد بیشتر از نمونه های تیمار شده با فرایند گرمایی در هر دو گونه چوبی بوده است. ازاین رو، حرارت دهی می تواند سبب بهبود و افزایش مقاومت بیولوژیکی گردد. از سویی، تیمار گرمایی با فرایند ترمو-D می تواند سبب بروز برخی تغییرات در خواص فیزیکی و مکانیکی گردد. اصلاح حرارتی ضمن آنکه سبب کاهش دانسیته می گردد همچنین می تواند عاملی بازدارنده در کاهش دانسیته ناشی از فعالیت قارچ عامل پوسیدگی سفید نیز باشد. همچنین این تیمار سبب بهبود مقاومت فشاری موازی الیاف می گردد، مضاف بر اینکه اثرگذاری قارچ عامل پوسیدگی سفید بر این ویژگی در نمونه های تیمار شده با فرایند گرمایی کمتر از نمونه های شاهد گردید. ویژگی مکانیکی مقاومت به ضربه نیز در اثر تیمار گرمایی کاهش می یابد و میزان این کاهش در نمونه های تیمار شده بیشتر از نمونه های شاهد است.نتیجه گیری: براساس نتایج به دست آمده می توان گفت که تیمار گرمایی می تواند سبب بهبود مقاومت بیولوژیکی، کاهش برخی خواص فیزیکی و مکانیکی و نیز پایداری بیشتر این ویژگی ها در مقابل اثرگذاری قارچ عامل پوسیدگی سفید در دو گونه چوبی زبان گنجشک و نوئل گردد.

کلیدواژه ها:

اصلاح گرمایی ، ویژگی های کاربردی ، قارچ پوسیدگی سفید ، مقاومت بیولوژیکی