سنجش اسباب نزول آیه ولایت در روایات عامه با روش عرضه به قرآن کریم

جعل، تحریف، تصحیف و نقل به معنای نادرست، از مهم ترین آسیب های روایات، به ویژه در منابع اهل سنت، به شمار می روند. گسترش این آسیب ها پس از رحلت پیامبر اکرم(ص)، ضرورت نقد روایات را دوچندان می سازد؛ به ویژه روایات مرتبط با شان نزول آیه ولایت. برای کشف و مقابله با اسباب نزول جعلی، نقد محتوایی روایات بر پایه عرضه حدیث بر قرآن -براساس توصیه پیامبر اکرم(ص) و امامان معصوم(عهم)- مبنای تحلیل قرار گرفت. این پژوهش بر آن است که، با شناسایی روایات سازگار و ناسازگار با قرآن و کاهش نفوذ احادیث جعلی مرتبط با شان نزول، گامی در جهت پالایش فضای پژوهش و کشف مذهب حق بردارد. به این منظور، پژوهشی نقلی- وحیانی با روش توصیفی-تحلیلی سامان یافته است. بر پایه یافته های این پژوهش، پنج دسته روایت درباره سبب نزول آیه ولایت در منابع اهل سنت ذکر شده است؛ ازجمله: «شکایت عبدالله بن سلام»، «ابوبکر» و «اعطای انگشتر به فقیر از سوی امیرالمومنین(ع)». در فرایند عرضه این روایات بر قرآن کریم، تنها روایت اخیر با متن آیه کاملا سازگار و پذیرفتنی است و دیگر موارد، به دلایلی چون عدم انطباق با مضمون آیه و ناسازگاری با سیاق قرآنی، مردود و غیرقابل پذیرش اند.

کلیدواژه ها:

اسباب نزول ، روایات اسباب نزول ، عرضه به قرآن ، موافقت و مخالفت با قرآن ، آیه ولایت