تحلیل اثر سازمان های مردم نهاد محیط زیستی بر توسعه پایدار محلی در استان های کشور ایران: رهیافت داده های تلفیقی فضایی

نظر به چالش های محیط زیستی و نابرابری های توسعه ای در مناطق مختلف ایران، شناسایی عوامل موثر بر توسعه پایدار محلی و درک پویایی های فضایی آن، اهمیتی دوچندان یافته است. جامعه آماری این پژوهش شامل ۳۱ استان ایران بوده و داده های فصلی طی بازه زمانی ۱۳۸۵ تا ۱۴۰۳ مورد استفاده قرار گرفته است. روش تخمین، اقتصادسنجی فضایی بوده و برای تحلیل روابط مکانی از ماتریس وزن فضایی مبتنی بر فاصله جغرافیایی معکوس بین مراکز استان ها استفاده شده است. دو مدل رگرسیونی فضایی وقفه فضایی (SAR) و دوربین فضایی (SDM) با در نظر گرفتن وقفه های مکانی متغیر وابسته و متغیرهای مستقل برآورد شده اند. نتایج مدل دوربین فضایی نشان داد که متغیر تعداد سازمان های مردم نهاد محیط زیستی با ضریب ۲۹۱/۰و مخارج جاری دولت در امور محیط زیستی با ضریب ۱۹۸/۰ هر دو اثر مثبت و معناداری بر شاخص توسعه پایدار محلی دارند. همچنین، اثر تعاملی متغیرهای تعداد سازمان های مردم نهاد محیط زیستی با مخارج جاری دولت در امور محیط زیستی نیز مثبت و معنادار بدست آمد (۱۱۲/۰). ضریب وقفه فضایی نیز برابر با ۳۱۸/۰ بود که حاکی از وابستگی مثبت توسعه پایدار میان استان های مجاور است. در مدل فضایی وقفه فضایی نیز، تعداد سازمان های مردم نهاد محیط زیستی با ضریب ۲۷۳/۰ و مخارج جاری دولت در امور محیط زیستی با ضریب ۱۸۱/۰ اثر مثبت و معناداری داشته اند، در حالی که اثر تعاملی آن ها ۱۰۵/۰ برآورد شده است. ضریب وقفه فضایی در این مدل، معنادار و برابر ۳۰۱/۰ بود. در هر دو مدل، متغیرهای کنترلی سطح سواد و شهرنشینی اثری مثبت و معنادار، و نرخ بیکاری اثری منفی و معنادار بر توسعه پایدار محلی داشته اند. یافته ها بیانگر آن است که تقویت مشارکت های اجتماعی از طریق گسترش سازمان های مردم نهاد محیط زیستی و حمایت مالی هدفمند از فعالیت های محیط زیستی، نقش مهمی در ارتقاء توسعه پایدار مناطق ایفا می کند. از آن جا که توسعه پایدار دارای پویایی فضایی است، طراحی سیاست های منطقه ای هماهنگ و مبتنی بر ظرفیت های محلی و هم جواری های جغرافیایی، می تواند اثربخشی برنامه ریزی های توسعه ای را به طور معناداری افزایش دهد.

کلیدواژه ها:

توسعه پایدار محلی ، رهیافت داده های تلفیقی فضایی ، سازمان های مردم نهاد محیط زیستی ، ایران