اثربخشی تحریک الکتریکی فراجمجمه ای با جریان متناوب (tACS) بر حافظه کاری: یک مطالعه مروری و فرا تحلیل

مقدمه: حافظه کاری (WM) یک عملکرد شناختی پایه و زیربنای فرآیندهای شناختی سطح بالاست. تحریک الکتریکی فراجمجمه ای با جریان متناوب (tACS) یک فن نورومدولاسیون غیرتهاجمی و تعدیل کننده نوسانات عصبی است که پتانسیل آن در بهبود WM توجه فزاینده ای را جلب کرده است. بااین وجود، یافته های تجربی اثربخشی آن همچنان متناقض هستند. هدف: این متاآنالیز با هدف ترکیب یافته های موجود اثرات tACS بر عملکرد WM و بررسی نقش تعدیل کننده پارامترهای تحریک و ویژگی های روش شناختی انجام شد. روش: متاآنالیزی کمی مطابق دستورالعمل های PRISMA با جستجوهای نظام مند در پایگاه های داده سیج ژورنالز، ساینس دایرکت، جهاد دانشگاهی، سایت خصوصی بانک مجلات ایران، پایگاه مجلات تخصصی نور و ایرانداک، منجر به شناسایی ۱۶ مطالعه و ۵۳ اندازه اثر گردید. اندازه های اثر با استفاده از d کوهن محاسبه و مدل اثرات تصادفی برای در نظر گرفتن ناهمگونی بین مطالعات اعمال شد. نتایج: تاثیر tACS بر عملکرد WM متوسط و از نظر آماری معنادار بود (Cohen’s d = ۰.۶۸، p < .۰۵). تجزیه وتحلیل متغیرهای تعدیل گر نشان داد که اندازه های اثر بزرگتر با طرح های مطالعه بین گروهی، مدت زمان تحریک ۱۵ و ۳۰ دقیقه، تحریک با فرکانس آلفا، ناحیه تحریک قشر پیش پیشانی خلفی-جانبی، استفاده از الکترودهای استاندارد و تکالیف بلوک های کورسی و الگوهای تشخیص تغییر مرتبط بودند. متغیرهای جمعیت شناختی سن و جنسیت نیز اثرات تعدیل کننده معناداری نشان دادند. نتیجه ­گیری: یافته ها حاکی از افزایش عملکرد WM توسط tACS هستند که اثربخشی آن به پارامترهای تحریک و طراحی مطالعه بستگی دارد. پژوهش های آینده باید بر بهینه سازی پروتکل های تحریک و ارزیابی دوام اثرات tACS در جمعیت های مختلف تمرکز کنند.

کلیدواژه ها:

tACS ، transcranial alternating current stimulation ، working memory. ، تحریک الکتریکی فراجمجمه ای با جریان متناوب ، حافظه فعال ، حافظه کاری.