تجلی ادب غنایی در تاریخ جهانگشای جوینی

تاریخ جهانگشای جوینی اثری است که در قالب نثر فنی و در قرن هفتم هجری نگاشته شده است. این اثر از لحاظ تاریخی، یکی از آثار مهم دوره ی مغول به حساب می آید و نویسنده ی آن با شرح و بسط تمام به بررسی اوضاع و احوالات دوران مغول و روزگار مقارن با آن پرداخته است؛ ولی نباید صرفا به این کتاب از منظر تاریخی نگریست؛ زیرا نویسنده علاوه بر بیان تاریخ، در لابه لای متن، احساسات و عواطف خود را نیز نسبت به حوادث و اشخاصی که به ذکر آنها می پردازد، نشان می دهد. در واقع عموما بیان ویرانی ها، کشتارها، جنایات و اوضاع نابسامان اجتماع، جوینی را سرشار از خشم، نفرت، اندوه و ماتم بسیاری می کند که او را وامی دارد تا نسبت به رخدادها و یا اشخاص واکنش نشان دهد؛ واکنش هایی که در قالب گونه های مختلف غنایی همچون شکواییه، مرثیه، هجو ویا مفاخره بروز و ظهور پیدا کرده و زمینه ای را فراهم نموده است تا نویسنده با کمک عنصر وصف، به تخلیه ی عواطف و احساسات جوشان خویش بپردازد و اغراض مختلف شعری را در اثر خویش جای دهد. با توجه به همین موضوع، در این مقاله سعی شده است تا ضمن بیان گونه های مختلف غنایی در این اثر، با ذکر شواهد گوناگون، به تحلیل و بررسی هریک از این گونه ها پرداخته و واکنش های عاطفی نویسنده  نسبت به اشخاص، مکان ها و پدیده ها و حوادث عمدتا تاسف آور و جنایت بار، مورد بررسی قرار داده شود.

کلیدواژه ها:

تاریخ جهانگشا ، عطاملک جوینی ، ادب غنایی ، وصف ، شکواییه ، هجو