بنیان های نظریه چندمعیاری (تلفیقی) ابن سینا در کنش های اخلاقی و اهمیت عقل عرفی

رهیافت تلفیقی در اخلاق، طرح ملاک‎های سه‎گانه در سنجش کنش‎های انسانی، اهتمام و اعتناء به نقش عرف و عقل جمعی در ظهوردادن بخشی از نظام اخلاق از دستاوردهای بنیادین فلسفه ابن‎سینا محسوب میگردد. برخلاف دیدگاه رایج و مسلط در میان پژوهشگران و حتی متفکران حوزه فلسفه اسلامی و ادعای فقدان نظریه یا رویکرد اخلاقی در میان فیلسوفان اسلامی، تبیینی صحیح و بنیادین از اندیشه‎های فارابی و ابنسینا میتواند نادرستی مفروضات ادعایی را عیان سازد. افزون‎برآن، دیدگاهی که بر فقدان اندیشه‎های اخلاقی در دوران پس از فارابی و به‎طور خاص امتناع آن در فلسفه ابنسینا تاکید میکند، ریشه در ناآگاهی نسبت به آراء، آثار، رویکردها و اندیشه‎های مهم بوعلی دارد.  یکی از ابداعات خاص ابن‎سینا در باب اخلاق، مطرحساختن رهیافت تلفیقی ملاکها در سنجش درستی و نادرستی کنش‎های اخلاقی و فهم خاستگاه‎های «شایست و ناشایست» اعمال آدمیان است. نه تنها التفاتی صحیح به این رویکرد در بررسی اندیشه‎های ابنسینا در باب اخلاق نشده است، بلکه می‎توان ادعا کرد که همانند نظریه «زمینه‎مندی عرفی» دستگاه اخلاق در فلسفه شیخ‎الرئیس، از ساحت‎های «نااندیشیده» به شمار می ‎آید. در این نوشتار کوشش خواهیم کرد تا دو مسئله بسیار مهم مزبور را که تاکنون متاسفانه در ابنسیناپژوهی مورد غفلت واقع شده است، بررسی و تحلیل نموده و ابعاد ابداعات و دستاوردهای مهم بوعلی در حوزه اخلاق را آشکار نماییم.یکی از ابداعات خاص ابن‎سینا در باب اخلاق، مطرحساختن رهیافت تلفیقی ملاکها در سنجش درستی و نادرستی کنش‎های اخلاقی و فهم خاستگاه‎های «شایست و ناشایست» اعمال آدمیان است. نه تنها التفاتی صحیح به این رویکرد در بررسی اندیشه‎های ابنسینا در باب اخلاق نشده است، بلکه می‎توان ادعا کرد که همانند نظریه «زمینه‎مندی عرفی» دستگاه اخلاق در فلسفه شیخ‎الرئیس، از ساحت‎های «نااندیشیده» به شمار می‎آید. در این نوشتار کوشش خواهیم کرد تا دو مسئله بسیار مهم مزبور را که تاکنون متاسفانه در ابنسیناپژوهی مورد غفلت واقع شده است، بررسی و تحلیل نموده و ابعاد ابداعات و دستاوردهای مهم بوعلی در حوزه اخلاق را آشکار نماییم.

کلیدواژه ها:

ابنسینا ، اخلاق ، ملاک‎های سه‎گانه ، نظریه تلفیقی ، ابداعات ، مناسبات اجتماعی ، عقل جمعی