<span lang="FA">تاثیر <span lang="AR-SA">احیاء مکانیکی مراتع بر ذخایر کربن و تنوع گیاهی (مطالعه موردی: حوزه آبخیز ارنگه)

گیاهان با عمل فتوسنتز خود مسئول اولیه ورود کربن و تکمیل کننده چرخه ذخیره ای آن در اکوسیستم هستند. به نظر می رسد تفاوت ها در توانایی کمی و کیفی گیاهان در سطح پایه گیاهی و به تبع آن تنوع گیاهان در سطح جامعه گیاهی مهم ترین عامل تفاوت در توانایی جوامع گوناگون در ذخیره کربن باشد. هدف از تحقیق حاضر بررسی اثرات اقدامات آبخیزداری بر ارتباط بین ذخایر کربن و شاخص­های تنوع گونه­ای و کارکردی در حوزه آبخیز ارنگه استان البرز بود. اقدامات مکانیکی شامل سد گابیونی، سنگی ملاتی و کف بند ملاتی و یک سایت شاهد بودند. نمونه­برداری از پوشش گیاهی در فصل رویش به روش سیستماتیک- تصادفی در ۴۰۰ پلات یک مترمربعی انجام ­گردید. در هر پلات ویژگی­های کارکردی گیاهان، زیست توده اندام­های هوایی و زیرزمینی اندازه­گیری و میزان ترسیب کربن آن ها و لاشبرگ محاسبه شد. در هر ترانسکت تعداد دو نمونه خاک از دو عمق، در مجموع ۸۰ نمونه خاک برداشت گردید. شاخص­های تنوع گونه­ای و کارکردی با استفاده از نرم افزار Fdiversity محاسبه شد. برای بررسی ارتباط بین ذخایر کربن، شاخص­های تنوع گونه­ای و کارکردی از رگرسیون خطی چند متغیره در نرم­افزار R نسخه ۳.۱.۱ استفاده شد. بیش ترین مقدار ذخیره کربن گیاهی و کل ترسیب کربن خاک در تیمار گابیون مشاهده گردید. شاخص های رائو، یکنواختی، شانون و تنوع کارکردی در کربن کل اکوسیستم تاثیرگذار بودند (۰/۰۰۳=p، ۰/۶۸=R۲). بیش ترین ضریب تعیین (R۲) آنالیز رگرسیون در تیمار سنگی ملاتی و کف­بند ملاتی مربوط به ترسیب کربن خاک به ترتیب به میزان ۰/۸۲ و ۰/۵۷ و در تیمار گابیون مربوط به کربن زیست توده به میزان ۰/۷۲ بود. در کل اثر فعالیت­های آبخیزداری بر ترسیب کربن تابعی از عوامل مدیریتی، شرایط اقلیمی، نوع عملیات احیایی و شرایط فیزیکی و بیولوژیکی خاک است و برای تعیین موثرترین عوامل، توصیه می شود داده­های دقیق با تکرار کافی، هم زمان با پروژه­های احیایی و اصلاحی تهیه گردد.

کلیدواژه ها:

ترسیب کربن ، سد گابیونی ، سد سنگی ملاتی ، کف بند ملاتی ، کارکرد اکوسیستم