اثر محلول پاشی اسید آسکوربیک بر برخی صفات مورفولوژیک، فیزیولوژیک و عملکرد ذرت (SC۷۰۴) در شرایط قطع آبیاری

سابقه و هدف: امروزه تنش خشکی یکی از بزرگ ترین تهدیدهایی است که در بسیاری از نقاط جهان بشر با آن مواجه است. تنش خشکی با عدم تعادل مواد غذایی و تولید گونه های فعال اکسیژن همراه است که منجر به کاهش رشد و عملکرد گیاهان زراعی می شود. بررسی ها نشان می دهد کاربرد خارجی اسید آسکوربیک به طور قابل توجهی اثرات بازدارنده تنش خشکی را بر رشد و متابولیسم گیاه بهبود می بخشد. با توجه به اهمیت تنش کم آبی این پژوهش جهت بررسی اثر اسید آسکوربیک بر برخی صفات دانه ذرت در شرایط زمان قطع آبیاری مورد ارزیابی قرار گرفت.مواد و روش: این پژوهش در مزرعه آموزشی شماره یک دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان در سال ۱۳۹۷ بر روی ذرت رقم سینگل کراس ۷۰۴ (SC۷۰۴) تحت شرایط تنش خشکی به صورت آزمایش اسپیلت پلات در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با ۳ تکرار و ۲ فاکتور انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل: ۱- تنش خشکی در ۳ سطح (آبیاری کامل (بدون تنش)، و قطع آبیاری از مرحله شیری (تنش متوسط)، قطع آبیاری از مرحله ابریشم دهی (تنش شدید) ۲- مقادیر مختلف اسید آسکوربیک در ۷ سطح ۰، ۵۰، ۱۰۰، ۱۵۰، ۲۰۰، ۲۵۰ و ۳۰۰ میلی گرم در لیتر بود. محلول پاشی در دو مرحله ۶ برگی و ابریشم دهی انجام شد. در این پژوهش صفات، رنگیزه های فتوسنتزی شامل کلروفیلa، کلروفیل b در مرحله رویشی و زایشی، نشت الکترولیت، محتوای نسبی آب برگ، ارتفاع بوته، درصد پروتئین دانه، عملکرد زیستی و عملکرد دانه مورد بررسی و اندازه گیری قرار گرفت. تجزیه وتحلیل داده های حاصل از آزمایش با استفاده از نرم افزار SAS و آزمون LSD صورت گرفت.یافته ها: نتایج نشان داد اثر متقابل کاربرد اسید آسکوربیک و زمان قطع آبیاری بر کلروفیل b در مرحله رویشی و زایشی، نشت الکترولیت، محتوای نسبی آب برگ، ارتفاع بوته، درصد پروتئین دانه، عملکرد زیستی و عملکرد دانه معنی دار شد. بیشترین عملکرد دانه در هنگام آبیاری کامل و قطع آبیاری از مرحله شیری در تیمار ۱۵۰ میلی گرم در لیتر اسید آسکوربیک (به ترتیب برابر با ۰/۹۶۷۸ و ۱/۹۰۹۰ کیلوگرم در هکتار) بدست آمد و در هنگام قطع آبیاری از مرحله ابریشم دهی در کاربرد ۳۰۰ میلی گرم در لیتر اسید آسکوربیک معادل ۰/۷۳۹۵ مشاهده شد. در بررسی میزان کلروفیل، قطع آبیاری به تنهایی سبب کاهش این تیمار شد. همچنین نتایج بررسی میزان نشت الکترولیت و هدایت الکتریکی نشان داد کاربرد اسید آسکوربیک باعث افزایش در محتوای نسبی آب برگ و همچنین کاهش در نشت الکترولیت ها شد و محلول پاشی اسید آسکوربیک تا حدودی توانست اثرات مخرب ناشی از قطع آبیاری را کاهش دهد.نتیجه گیری: نتایج نشان داد تنش خشکی سبب کاهش تیمارهای رنگیزه های فتوسنتزی، محتوای نسبی آب برگ، عملکرد دانه، عملکرد زیستی، تعداد دانه در بلال، درصد پروتئین دانه، ارتفاع بوته شد که محلول پاشی اسید آسکوربیک توانست تا حد زیادی از اثرات شدید و مخرب تنش جلوگیری کند. به طورکلی بر اساس نتایج این آزمایش می توان از دز مناسب اسید آسکوربیک برای کاهش اثر تنش خشکی بر صفات ذکر شده و بخصوص عملکرد دانه و عملکرد زیستی استفاده کرد.کلمات کلیدی: تنش خشکی، زمان قطع آبیاری، اسید آسکوربیک، کلروفیل، عملکرد دانه

کلیدواژه ها:

تنش خشکی ، زمان قطع آبیاری ، اسید آسکوربیک ، کلروفیل ، عملکرد دانه