هم سویی وجودی و امکان کشف حقیقت: تحلیل معرفت شناختی تاثیرات معرفتی عصیان و تعبد با تکیه بر نظریه «تاثیرات معرفتی ارتکاب گناه»

نسبت میان وضعیت وجودی فاعل شناسنده و امکان کشف حقیقت، در سنت غالب معرفت شناسی مدرن ذیل الگوی «سوژه خنثی» به حاشیه رانده شده و فرایند شناخت به کنشی صرفا ذهنی و روش محور فروکاسته شده است. این مقاله با نقد این پیش فرض، از این ایده که صدق معرفت نه صرفا تابع کفایت شواهد و اعتبار استدلال، بلکه وابسته به نحوه استقرار وجودی انسان در نسبت با حقیقت است، دفاع می کند. بر اساس بازسازی فلسفی نظریه «تاثیرات معرفتی ارتکاب گناه» و تفسیر آن در سطحی وجودشناختی، نشان داده می شود که تحریف معرفتی را نمی توان به نقص های تصادفی روش یا داده فروکاست، بلکه باید آن را پیامد گسست ساختاری انسان از حقیقت دانست؛ گسستی که افق ادراک را به صورت نظام مند محدود می سازد. در مقابل، تعبد به مثابه هم سویی وجودی با واقع صورت بندی می شود؛ وضعیتی که نه بدیلی غیرعقلانی، بلکه شرط امکان انکشاف ژرف تر حقیقت و فعلیت یافتن عقلانیت اصیل است. روش پژوهش تحلیلی–مفهومی و مبتنی بر گفت وگوی انتقادی میان معرفت شناسی معاصر و منابع فلسفی دینی است. حاصل این تحلیل، ارائه مدلی وجودشناختی از شناخت انسانی است که در آن کشف حقیقت رخدادی وابسته به کیفیت نسبت وجودی فاعل شناسنده با واقع تلقی می شود و عصیان و تعبد به عنوان دو وضعیت متقابل، افق معرفت را به طور ساختاری مسدود یا گشوده می سازند.

کلیدواژه ها:

"هم سویی وجودی" ، "تحریف معرفتی" ، "شرط امکان شناخت" ، "سوژه شناسای خنثی" ، "تاثیرات معرفتی ارتکاب گناه"