مروری نظام مند بر میزان آلودگی سم آفلاتوکسین M۱ در انواع شیرهای عرضه شده در ایران

زمینه و هدف: آفلاتوکسین ها در انواع مختلف مواد غذایی و خوراک دام یافت می شوند. آلودگی مواد غذایی با سم آفلاتوکسین امروزه از اهمیت ویژه ای برخوردار است. مطالعه حاضر با هدف تعیین شیوع آفلاتوکسین M۱ در انواع شیرهای عرضه­ شده در ایران با یک مطالعه مروری نظام مند انجام شد. روش بررسی: در این مطالعه مروری، پایگاه های داده ملی و بین المللی از SID، MagIran، Embase، ScienceDirect، Scopus، PubMed و Web of Science (ISI) بدون محدودیت زمانی تا دسامبر ۲۰۲۵ استخراج شدند. مجموع­ مقاله­ های جستجو ­شده ۲۲۵۰ عدد بودند که در این پژوهش ۹۰ مقاله مورد استناد قرار گرفت و شامل ۱۱۶۳۲ نمونه شیر بود. یافته­ ها: نتایج نشان داد میانگین غلظت آفلاتوکسین M۱ در انواع شیرهای عرضه ­شده در ایران (ng/L)­ ۶۸/۴۷ ­بود که پایین­ تر از حد مجاز استاندارد ایران (­ng/L ۱۰۰) بود؛ اما فراتر از استاندارد اتحادیه اروپا (­ng/L ۵۰) است. یافته های این مطالعه نشان داد که ۱۷/۷۸ درصد (۱۶ از ۹۰ مقاله)، در مقایسه با مقادیر تعیین ­شده توسط استاندارد ایران و ۲۲/۳۲ درصد (۲۹ از ۹۰ مقاله) در مقایسه با استاندارد تعیین­ شده توسط اتحادیه اروپا فراتر رفته اند؛ بنابراین در ۵۹/۹درصد مطالعات میزان آلودگی به آفلاتوکسین M۱ پایین ­تر از استاندارد اروپا بود؛ که استانداردهای سختگیرانه­ وضع ­شده توسط مراجع ذیربط، دلیل اصلی پایین­ بودن سم آفلاتوکسین در شیرهای عرضه ­شده در ایران است. نتیجه­ گیری: با توجه به میانگین غلظت آفلاتوکسین M۱ در شیرهای عرضه­­ شده در ایران، خطر قابل توجهی برای مصرف کنندگان ندارد، اما پایش و غربالگری خوراک دامداری ­ها به کاهش هرچه بیشتر آفلاتوکسین M۱ در شیر کمک می­ کند.

کلیدواژه ها:

Aflatoxin M۱ ، Food safety ، Milk ، Iran ، آفلاتوکسین M۱ ، ایمنی غذایی ، شیر ، ایران