پایش میزان فلزات سنگین در خاک زمینهای کشاورزی (مطالعه موردی: حاشیه شهر زرقان)

زمینه و هدف: کشاورزی و به خصوص فعالیت های صنعتی منجر به آزاد سازی مقادیر بالای فلزات به محیط شده که می تواند به عنوان یک خطر جدی برای اکوسیستم و سلامتی انسان مطرح باشد. از این رو بررسی میزان آلودگی خاک به این فلزات حائز اهمیت است. هدف از این تحقیق بررسی آلودگی خاک زمین های کشاورزی منطقه زرقان به فلزات سنگین (سرب، کادمیوم، کروم، آهن) با استفاده از شاخص های ژئوشیمیایی می باشد. روش بررسی: تعداد ۲۷ نمونه خاک به طور تصادفی (سه بار تکرار) از اراضی کشاورزی منطقه جمع آوری و پس از خشک کردن و هضم نمونه ها، سنجش فلزات سنگین با استفاده از دستگاه جذب اتمی مورد بررسی قرار گرفت. برای بررسی روند پراکنش فلزات در این منطقه از شاخص های آلودگی (CF)، غنی شدگی (EF) و زمین انباشتگی (Igeo) استفاده گردید. یافته ها: نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد که میانگین غلظت فلزات سرب، کادمیوم، کروم و آهن در کاربری کشاورزی- صنعتی بیشتر از دو کاربری کشاورزی- شهری و شاهد می باشد و در مقایسه میانگین غلظت فلزات بین کاربری ها، تفاوت معنی داری در میزان آهن در سه کاربری مشاهده نشد (۰۵/۰< P)، ولی در میزان غلظت سرب، کادمیوم و کروم تفاوت معنی داری بود (۰۵/۰>P ). بحث و نتیجه گیری: به دلیل تعداد زیاد صنایع مختلف از جمله کارخانجات کاشی و سرامیک حافظ، لعابیران، صنایع شیمیایی، شهرک صنعتی و پالایشگاه در اطراف منطقه زرقان، بار آلودگی فلزات سنگین در نمونه خاک هایی که کاربری کشاورزی - صنعتی بودند نسبت به خاک سایر نواحی بیشتر است. همچنین پساب های کشاورزی و استفاده از کودهای حیوانی و شیمیایی (فسفره و نیتراته) و آلاینده های صنعتی دلیل مضاعف آلودگی در نمونه خاک ها با کاربری کشاورزی - صنعتی می باشد.

کلیدواژه ها:

فلزات سنگین ، آلودگی خاک کشاورزی ، شاخصهای آلودگی ، شهر زرقان.