گروه بندی لاین ها و هیبریدهای طالبی براساس آزمون تمایز، یکنواختی و پایداری

هدف: طالبی (Cucumis melo L.) به عنوان یکی از محصولات مهم کشاورزی در بسیاری از نقاط کشور کشت می شود و سهم بالایی در سبد خانوار ایرانی دارد. اصلاح بذر طالبی در پردیس ابوریحان طی سال ها به عنوان بخشی از یک برنامه جامع اصلاحی، با هدف بهبود ویژگی های زراعی و کیفی این محصول در حال انجام است. این پژوهش با هدف تهیه شناسنامه و تعیین وجه تمایز شش رقم هیبرید تولید شده داخلی به همراه ۱۴ لاین والدینی آن ها از طریق بررسی دقیق صفات مورفولوژیکی و فنوتیپی آن ها براساس براساس دستورالعمل های UPOV  (اتحادیه بین المللی برای حفاظت از انواع گیاهان) انجام شد روش پژوهش: در این پژوهش ارقام هیبرید طالبی و لاین­های والدینی آن ها به همراه شش رقم شاهد تجاری در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار کشت و براساس دستورالعمل آزمون تمایز، یکنواختی و پایداری موردبررسی قرار گرفتند. داده های جمع آوری شده کمی با روش خوشه بندی و داده های کیفی با آزمون کروسکال-والیس تجزیه و رتبه بندی شدند تا تفاوت های ژنوتیپی و تنوع ژنتیکی میان لاین ها و هیبریدها مشخص شود. یافته ها: نتایج آزمون نشان داد که لاین ها و ارقام موردمطالعه از نظر ویژگی های موردارزیابی از جمله سفتی گوشت، رنگ گوشت، تراکم چوب پنبه سطح پوست، عمق شیار، جای گلگاه، جداشدن میوه از دمگل، شکل میوه تفاوت معنی داری با یکدیگر داشتند. هم چنین، تحلیل خوشه بندی تاثیر قوی والدین بر ویژگی های هیبریدها را نشان داد و تنوع ژنتیکی قابل توجهی در میان ارقام و هیبریدهای مختلف مشاهده شد. نتیجه گیری: یافته های پژوهش علاوه بر توصیف دقیق هیبریدها و لاین های موردمطالعه، می توانند مبنای تصمیمات بعدی برای توسعه ارقام جدید و اصلاح بذر طالبی در ایران و سایر مناطق مشابه قرار گیرند. هیبریدهای H۱۴۸، H۱۶۴ و H۱۶۷ به عنوان هیبریدهای برتر از نظر ترکیب ویژگی های کمی و کیفی شناسایی شدند که در صورت موفقیت در آزمون های پایداری و سازگاری می توانند به عنوان رقم های تجاری معرفی گردند. این هیبریدها علاوه بر عملکرد بالا، از ویژگی های مطلوبی همچون مقاومت به آلودگی های ویروسی و داشتن ویژگی های ظاهری و کیفیتی ممتاز برخوردار بودند.

کلیدواژه ها:

بهنژادی بذر هیبرید تجزیه خوشه ای کروسکال ، والیس