واکاوی پدیدارشناسانه تجربه زیسته معلمان از نقش برنامه درسی در ارتقای شادکامی و سرزندگی دانش آموزان در کلاس های چندپایه

پژوهش حاضر با هدف واکاوی پدیدارشناسانه تجربه زیسته معلمان از نقش برنامه درسی در ارتقای شادکامی و سرزندگی دانش آموزان در کلاس های چندپایه انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی صورت گرفت و میدان پژوهش شامل مدارس ابتدایی شهر اردبیل در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ بود. مشارکت کنندگان پژوهش ۲۹ نفر از معلمان دارای تجربه تدریس در کلاس های چندپایه بودند که با استفاده از نمونه گیری هدفمند و با رعایت اصل بیشینه تنوع انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته و عمیق گردآوری و با روش تحلیل مضمون تحلیل شد. برای افزایش اعتبار یافته ها از بازبینی مشارکت کنندگان، بازبینی همتایان، ثبت دقیق فرآیند پژوهش و درگیری مستمر با داده ها استفاده گردید. یافته ها نشان داد که برنامه درسی در کلاس های چندپایه، زمانی می تواند به ارتقای شادکامی و سرزندگی دانش آموزان منجر شود که به صورت تجربه ای انسانی، منعطف، بومی، مشارکتی، خلاق و امیدآفرین طراحی و اجرا گردد. مهم ترین مضمون های استخراج شده شامل انعطاف پذیری برنامه درسی، پیوند یادگیری با زندگی محلی، تعامل عاطفی مثبت معلم و دانش آموز، یادگیری همیارانه، فعالیت های خلاق و بازی محور، ارزشیابی رشدمدار، مدیریت فضای شاد و امن کلاس، چالش های اجرایی و الگوی مطلوب برنامه درسی شادکامانه بود. نتایج پژوهش نشان داد که کلاس های چندپایه، با وجود محدودیت هایی مانند فشردگی محتوا، کمبود زمان و امکانات، ظرفیت ارزشمندی برای پرورش همکاری، مسئولیت پذیری، خلاقیت، تعلق مدرسه ای و نشاط یادگیری دارند. بر این اساس، توجه به نقش حرفه ای معلم، کاهش تراکم محتوای رسمی، بومی سازی برنامه درسی، توسعه روش های مشارکتی و حمایت ساختاری از مدارس چندپایه می تواند زمینه ساز ارتقای کیفیت تجربه یادگیری و افزایش شادکامی و سرزندگی دانش آموزان ابتدایی باشد.

کلیدواژه ها:

برنامه درسی ، پدیدارشناسی ، تجربه زیسته معلمان ، سرزندگی ، شادکامی ، کلاس های چندپایه