بررسی رابطه بین حمایت اجتماعی خانواده، خودتنظیمی یادگیری و موفقیت تحصیلی دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه بین حمایت اجتماعی خانواده، خودتنظیمی یادگیری و موفقیت تحصیلی دانش آموزان دوره متوسطه دوم، با در نظر گرفتن نقش واسطه ای خودکارآمدی تحصیلی و نقش تعدیل گر جو آموزشی مدرسه انجام شد. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از حیث روش اجرا، توصیفی-همبستگی با رویکرد مدل سازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان پسر و دختر پایه یازدهم رشته علوم تجربی و انسانی در شهر اهواز در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۱ بودند که با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، ۴۲۰ دانش آموز از ۱۲ مدرسه انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه حمایت اجتماعی خانواده (۲۴ گویه)، پرسشنامه خودتنظیمی یادگیری (۴۴ گویه)، پرسشنامه خودکارآمدی تحصیلی (۲۴ گویه)، پرسشنامه جو آموزشی مدرسه (۲۰ گویه) و معدل نیم سال اول به عنوان شاخص موفقیت تحصیلی بودند که روایی و پایایی آن ها با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ به ترتیب ۰٫۹۰، ۰٫۸۹، ۰٫۸۷، ۰٫۸۸ و ۰٫۹۵ محاسبه گردید. داده ها با استفاده از آزمون های ضریب همبستگی پیرسون، تحلیل رگرسیون چندگانه و مدل سازی معادلات ساختاری با نرم افزارهای SPSS تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که حمایت اجتماعی خانواده با خودتنظیمی یادگیری ۶۸/۰R= و موفقیت تحصیلی ۵۸/۰R=، خودتنظیمی یادگیری با موفقیت تحصیلی ۶۴/۰R=، حمایت اجتماعی خانواده با خودکارآمدی تحصیلی ۷۲/۰R= و خودکارآمدی تحصیلی با موفقیت تحصیلی ۷۰/۰R= همبستگی مثبت و معناداری دارند. همچنین، خودکارآمدی تحصیلی به عنوان متغیر واسطه ای (۳۶ درصد از واریانس) و جو آموزشی مدرسه به عنوان متغیر تعدیل گر (۲۴ درصد) در این رابطه نقش معناداری دارند و مدل نهایی از برازش مطلوبی برخوردار بود (CFI=۰.۹۷, RMSEA=۰.۰۳۹). بر اساس یافته ها، حمایت اجتماعی خانواده با تقویت خودتنظیمی یادگیری و خودکارآمدی تحصیلی، به موفقیت تحصیلی بالاتر منجر می شود و این رابطه در مدارسی با جو آموزشی مثبت و حمایت گر، به مراتب قوی تر است. نتیجه گیری می شود که خانواده و مدرسه، به عنوان دو نهاد کلیدی، با هم افزایی یکدیگر می توانند به رشد خودتنظیمی، خودکارآمدی و موفقیت تحصیلی دانش آموزان کمک کنند و این هم افزایی، نیازمند ارتباط موثر و هماهنگ میان خانواده و مدرسه است.

کلیدواژه ها:

حمایت اجتماعی خانواده ، خودتنظیمی یادگیری ، خودکارآمدی تحصیلی ، موفقیت تحصیلی ، جو آموزشی مدرسه