تحلیل تاثیر نگرش به یادگیری و سبک های یادگیری بر خلاقیت و توانمندی های شناختی دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف تحلیل تاثیر نگرش به یادگیری و سبک های یادگیری بر خلاقیت و توانمندی های شناختی دانش آموزان دوره متوسطه دوم، با در نظر گرفتن نقش واسطه ای انگیزش درونی و نقش تعدیل گر جو کلاس انجام شد. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از حیث روش اجرا، توصیفی-همبستگی با رویکرد مدل سازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان پسر و دختر پایه یازدهم رشته علوم تجربی و انسانی در شهر اصفهان در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵بودند که با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، ۴۲۰ دانش آموز از ۱۰ مدرسه انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه نگرش به یادگیری (۲۴ گویه)، پرسشنامه سبک های یادگیری کلب (۱۲ گویه)، پرسشنامه خلاقیت تورنس (۶۰ گویه)، پرسشنامه توانمندی های شناختی (۲۵ گویه)، پرسشنامه انگیزش درونی (۲۰ گویه) و پرسشنامه جو کلاس (۲۵ گویه) بودند که روایی و پایایی آن ها با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ به ترتیب ۰٫۸۹، ۰٫۸۵، ۰٫۹۲، ۰٫۸۷، ۰٫۸۸ و ۰٫۹۰ محاسبه گردید. داده ها با استفاده از آزمون های ضریب همبستگی پیرسون، تحلیل رگرسیون چندگانه و مدل سازی معادلات ساختاری با نرم افزار SPSS تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که نگرش مثبت به یادگیری با خلاقیت ۶۴/۰R= و توانمندی های شناختی ۶۸/۰R=و سبک های یادگیری فعال (همگرا و انطباق یابنده) با خلاقیت (۵۶/۰R= و توانمندی های شناختی ۶۰/۰R= همبستگی مثبت و معناداری دارند و سبک های یادگیری انفعالی (واگرا و جذب کننده) با خلاقیت ۲۴/۰R= و توانمندی های شناختی ۱۸/۰R-= رابطه منفی داشتند. همچنین، انگیزش درونی به عنوان متغیر واسطه ای (۳۵ درصد از واریانس) و جو کلاس به عنوان متغیر تعدیل گر (۲۸ درصد) در این رابطه نقش معناداری دارند و مدل نهایی از برازش مطلوبی برخوردار بود (CFI=۰.۹۶, RMSEA=۰.۰۴۱). بر اساس یافته ها، نگرش مثبت و سبک های یادگیری فعال با تقویت انگیزش درونی، به افزایش خلاقیت و توانمندی های شناختی منجر می شوند و این رابطه در کلاس هایی با جو حمایت گر و مشارکتی، به مراتب قوی تر است. نتیجه گیری می شود که معلمان و برنامه ریزان درسی، با تقویت نگرش مثبت به یادگیری، به کارگیری سبک های یادگیری فعال و ایجاد جو کلاسی حمایت گر، می توانند به عنوان عاملان اصلی شکوفایی خلاقیت و توانمندی های شناختی دانش آموزان عمل کنند.

کلیدواژه ها:

نگرش به یادگیری ، سبک های یادگیری ، خلاقیت ، توانمندی های شناختی ، انگیزش درونی ، جو کلاس