رابطه بین سبک تدریس معلم، خودکارآمدی تحصیلی و عملکرد درسی دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه بین سبک تدریس معلم (با تاکید بر سبک های دانش آموز-محور در مقابل معلم-محور)، خودکارآمدی تحصیلی و عملکرد درسی دانش آموزان دوره متوسطه دوم، با در نظر گرفتن نقش واسطه ای انگیزه تحصیلی و نقش تعدیل گر جو کلاس انجام شد. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از حیث روش اجرا، توصیفی-همبستگی با رویکرد مدل سازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان پسر و دختر پایه یازدهم رشته علوم تجربی در شهر کرمانشاه در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۱ بودند که با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، ۴۰۰ دانش آموز (۲۰۰ دختر و ۲۰۰ پسر) از ۸ مدرسه انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه سبک تدریس معلم (با ۲۸ گویه و دو مولفه دانش آموز-محور و معلم-محور)، پرسشنامه خودکارآمدی تحصیلی (با ۲۴ گویه)، پرسشنامه انگیزه تحصیلی (با ۳۳ گویه)، پرسشنامه جو کلاس (با ۲۰ گویه) و معدل نیم سال اول به عنوان شاخص عملکرد درسی بودند که روایی محتوایی آن ها توسط ۱۰ متخصص روان شناسی تربیتی تایید و پایایی آن ها با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ به ترتیب ۰٫۹۰، ۰٫۸۷، ۰٫۸۹ و ۰٫۸۸ محاسبه گردید. داده ها با استفاده از آزمون های ضریب همبستگی پیرسون، تحلیل رگرسیون چندگانه و مدل سازی معادلات ساختاری با نرم افزارهای SPSS و AMOS تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که بین سبک تدریس دانش آموز-محور و خودکارآمدی تحصیلی (۶۸/۰=r) و بین خودکارآمدی تحصیلی و عملکرد درسی (۷۲/۰=r) همبستگی مثبت و معناداری وجود دارد و سبک تدریس معلم محور با خودکارآمدی (۳۴/۰-=r) و عملکرد درسی (۲۸/۰-=r) رابطه منفی دارد. همچنین، انگیزه تحصیلی به عنوان متغیر واسطه ای (۴۰ درصد از واریانس) و جو کلاس به عنوان متغیر تعدیل گر (۲۵ درصد) در این رابطه نقش معناداری دارند و مدل نهایی از برازش مطلوبی برخوردار بود (CFI=۰.۹۵, RMSEA=۰.۰۴۵). بر اساس یافته ها، سبک تدریس دانش آموز-محور با تقویت خودکارآمدی و انگیزه تحصیلی، به بهبود عملکرد درسی منجر می شود و این رابطه در کلاس هایی با جو حمایت گر و مشارکتی، به مراتب قوی تر است. نتیجه گیری می شود که معلمان، با اتخاذ رویکردهای دانش آموز-محور و ایجاد جو کلاسی مثبت، می توانند به عنوان عاملان اصلی شکل دهی به خودکارآمدی و موفقیت تحصیلی دانش آموزان عمل کنند.

کلیدواژه ها:

سبک تدریس ، خودکارآمدی تحصیلی ، عملکرد درسی ، انگیزه تحصیلی ، جو کلاس