کاربرد هوش مصنوعی در رهبری آموزشی

پیشرفت در حوزه هوش مصنوعی، رهبری آموزشی را با فرصت ها و چالش هایی مواجه کرده است و بهره گیری موثر از این فناوری در سطح راهبردی با ابهامات مفهومی و پراکندگی در ادبیات همراه بود. هدف پژوهش، ارائه طبقه بندی مفهومی منسجمی از کاربردهای هوش مصنوعی در رهبری آموزشی بود. مطالعه با رویکرد مرور نظام مند و بر پایه طرح تحقیق کیفی- استقرایی انجام شد. جامعه پژوهش شامل کلیه مطالعات منتشرشده در حوزه هوش مصنوعی و رهبری آموزشی از سال ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۵ بود و انتخاب منابع با استفاده از فلوچارت PRISMA در پایگاه هایScopus ، ERIC و IEEE Xplore انجام شد که در نهایت ۳۲ منبع واجد شرایط برای تحلیل مضمون انتخاب گردید. اعتبارسنج بیرونی نیز با مشارکت متخصصان انجام شد. یافته ها نشان دادند که کاربردهای هوش مصنوعی در رهبری آموزشی در ده حوزه متمایز قابل طبقه بندی اند: کارایی اجرایی، یادگیری شخصی سازی شده، بهبود شیوه های تدریس، تصمیم گیری و سیاست گذاری، خدمات پشتیبانی از دانش آموز، رهبری سازمانی و برنامه ریزی راهبردی، نظارت بر مقررات، تعامل و ارتباط با جامعه، رهبری اخلاق مدار در هوش مصنوعی، و تنوع، عدالت و فراگیری. این حوزه ها، ابعاد مختلف رهبری آموزشی را پوشش داده و ظرفیت فناوری های هوش مصنوعی برای بهبود عملکرد سازمانی، تصمیم گیری داده محور، و تضمین عدالت آموزشی را برجسته ساختند. طبقه بندی ارائه شده، چارچوبی کاربردی برای مدیران، سیاست گذاران و توسعه دهندگان فناوری فراهم آورد تا استقرار هوش مصنوعی را در نظام آموزشی با نگاهی منسجم، اخلاق محور و متناسب با بافت طراحی کنند. مطالعه حاضر، با سازمان دهی مفهومی کاربردها، زمینه را برای طراحی برنامه های توسعه حرفه ای و پژوهش های آینده در رهبری آموزشی هوشمند فراهم کرد.

کلیدواژه ها:

رهبری آموزشی ، سیاست گذاری آموزشی ، طبقه بندی مفهومی ، نوآوری آموزشی ، هوش مصنوعی