نقش تنظیم هیجان در معلمان در کاهش فرسودگی شغلی و بهبود تعاملات کلاسی

تنظیم هیجان یکی از مولفه های اساسی کارکرد روان شناختی معلمان است که می تواند نقش مهمی در کیفیت تدریس، سلامت روان شغلی و نحوه برقراری ارتباط آنان با دانش آموزان ایفا کند. معلمان در محیط آموزشی به طور مداوم با موقعیت های فشارزا، انتظارات سازمانی، تنوع نیازهای یادگیرندگان، مشکلات رفتاری دانش آموزان و محدودیت های حرفه ای روبه رو هستند. در چنین شرایطی، توانایی مدیریت، تعدیل و هدایت هیجان ها می تواند از شدت فشارهای روانی بکاهد و زمینه را برای عملکرد موثرتر در کلاس درس فراهم سازد. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش تنظیم هیجان در معلمان در کاهش فرسودگی شغلی و بهبود تعاملات کلاسی انجام شد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری شامل معلمان شاغل در مقاطع آموزشی بود که از میان آنان نمونه ای با روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شد. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه تنظیم هیجان، مقیاس فرسودگی شغلی و پرسشنامه تعاملات کلاسی بود. داده ها با استفاده از روش های آماری توصیفی و استنباطی تحلیل شدند. یافته های پژوهش نشان داد که بین تنظیم هیجان و فرسودگی شغلی معلمان رابطه منفی و معنادار وجود دارد. به این معنا که هرچه معلمان از توانایی بیشتری در شناسایی، کنترل و مدیریت هیجان های خود برخوردار بودند، نشانه های فرسودگی شغلی در آنان کمتر مشاهده می شد. همچنین نتایج نشان داد که میان تنظیم هیجان و کیفیت تعاملات کلاسی رابطه مثبت و معنادار وجود دارد. معلمانی که از مهارت های تنظیم هیجان بیشتری برخوردار بودند، در ایجاد ارتباط موثر با دانش آموزان، مدیریت موقعیت های تنش زا، حفظ آرامش در کلاس و پاسخ دهی سنجیده به رفتارهای دانش آموزان موفق تر عمل می کردند. علاوه بر این، یافته ها حاکی از آن بود که فرسودگی شغلی با کیفیت تعاملات کلاسی رابطه منفی دارد؛ به گونه ای که افزایش خستگی هیجانی و احساس درماندگی حرفه ای، با کاهش کیفیت ارتباطات آموزشی همراه بود. بر پایه نتایج به دست آمده، می توان نتیجه گرفت که تنظیم هیجان یکی از عوامل مهم در حفظ سلامت روان حرفه ای معلمان و ارتقای کیفیت روابط آموزشی در کلاس درس است. از این رو، توجه به آموزش مهارت های تنظیم هیجان در برنامه های توانمندسازی معلمان، می تواند راهبردی موثر برای پیشگیری از فرسودگی شغلی و بهبود فضای تعاملی کلاس باشد. این یافته ها بر ضرورت توجه نظام آموزشی به ابعاد هیجانی حرفه معلمی تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

تنظیم هیجان ، فرسودگی شغلی ، تعاملات کلاسی ، معلمان ، سلامت روان شغلی ، کیفیت تدریس.