مطالعه تاثیر عوامل روانشناسی محیطی بر فضاهای آموزشی و فرآیند یادگیری دانش آموزان (مورد پژوهی؛ مدارس شهرستان گرگان)

روانشناسی محیطی به بررسی رابطه بین ویژگی های فیزیکی محیط و رفتار انسان ها می پردازد. در زمینه فضاهای آموزشی، عوامل محیطی مختلف می توانند تاثیرات عمیقی بر توانایی های یادگیری، توجه، و رفاه روانی دانش آموزان داشته باشند. از جمله این عوامل می توان به نور، رنگ، آکوستیک، تهویه، و چیدمان فضا اشاره کرد که هرکدام به نوبه خود می توانند بر عملکرد شناختی و اجتماعی دانش آموزان تاثیر بگذارند. این پژوهش به تحلیل و بررسی این مولفه ها در فضاهای آموزشی می پردازد و به دنبال کشف شیوه های بهینه طراحی فضاهایی است که موجب تسهیل و ارتقای فرآیند یادگیری می شوند. هدف اصلی تحقیق شناسایی ارتباط بین ویژگی های محیط فیزیکی مدارس (مانند نور، تهویه، طراحی رنگ ها و فضای بیرونی) و فرآیند یادگیری دانش آموزان است. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه ای استاندارد که شامل ۱۰ سوال در پنج بخش اصلی طراحی شده بود، استفاده شد. جامعه آماری تحقیق، دانش آموزان مقاطع ابتدایی و متوسطه اول و دوم شهرستان گرگان بودند که از میان آن ها ۳۰۰ نفر به روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای انتخاب شدند. پرسشنامه از روایی محتوایی و سازه ای برخوردار بوده و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ (۰.۸۳) تایید شد. تحلیل داده ها با استفاده از آمار توصیفی (میانگین و انحراف معیار) و آمار استنباطی (آزمون t مستقل، تحلیل واریانس ANOVA و رگرسیون چندگانه) انجام گرفت. یافته ها نشان داد که نور طبیعی، تهویه مناسب و طراحی رنگ ها تاثیر قابل توجهی بر تمرکز و انگیزه یادگیری دارند. همچنین فضای بیرونی مدرسه نقش مهمی در آرامش ذهنی و تعامل دانش آموزان ایفا می کند. نتایج تحقیق می تواند به مدیران مدارس و سیاست گذاران آموزشی در طراحی محیط های یادگیری موثرتر کمک کند. پیشنهاد می شود در پژوهش های آینده، تاثیر مداخلات محیطی بر عملکرد تحصیلی و سلامت روان دانش آموزان در بازه های زمانی بلندمدت مورد بررسی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

روانشناسی محیطی ، مدارس ، یادگیری ، طراحی محیطی ، دانش آموزان.