بررسی الگوی روایت شناسی نمایش عروسکی بونراکو بر اساس نظریه سیمور چتمن

سیمور چتمن با فاصله ای دوهزارساله از دوران باستان و از روایت شناسان دوره متاخر، در سال ۱۹۷۸ کتاب داستان و گفتمان را منتشر کرد و در آن با عبور از روایت شناسی داستان به سینما پرداخت. چتمن نظریه روایی را به دو بخش داستان و گفتمان تقسیم کرد و سپس عناصر وجودی روایت را در سینما تفکیک و به بیان دیدگاه خود پرداخت. او از اصطلاح داستان برای اشاره به بخش محتوایی  روایت استفاده کرد و شیوه بیان روایت را نیز با واژه گفتمان تعریف کرد. این تقسیم بندی که به وضوح ساختار اصلی انواع هنرهاست راه را برای بررسی روایت در رسانه های دیگر می گشاید؛ برای نمونه نمایش عروسکی بونراکو، روایت نمایشنامه هایی با بازیگران عروسکی است که هر عروسک  شخصیت توسط سه بازی دهنده جان بخشی می شوند. در این گونه ویژه، صدا از صحنه جدا شده و در گوشه ای مستقر می شود. راوی، روند بیان داستان شخصیت ها را با طیفی از احساسات به تنهایی بیان می کند. بااین حال، تئاتر عروسکی نیازمند باورپذیری است؛ پس چگونه روایت را به مخاطب انتقال می دهد؟ در این مقاله تلاش می شود تا به شیوه تحلیلی توصیفی از نظریات چتمن الگوبرداری شده و عناصر وجودی گفتمان را در تئاتر عروسکی بونراکو استخراج و سپس با پرداختن به محدودیت عروسک ها نظام روایی میان سه جنبه بصری، آوازی و موسیقایی صورت بندی شود. فهیمه میرزاحسین دکتری تخصصی نمایشی، گروه آموزشی نمایش، دانشکده ی هنرهای نمایشی و موسیقی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهرانمقاله حاضر برگرفته از پایان نامه دکترای نمایش عروسکی نگارنده اول با عنوان «روایت شناسی نمایش های عروسکی سنتی (مطالعه موردی بونراکو، وایانگ کولیت، کاتپولی بهات، پهلوان کچل، پولچینلا و مامولنگو)» می باشد که با راهنمایی نگارنده دوم در دانشگاه تهران در حال ارایه است.چکیده سیمور چتمن با فاصله ای دو هزار ساله از دوران باستان و از روایت شناسان دوره متاخر، در سال ۱۹۷۸ کتاب داستان و گفتمان را منتشر کرد و در آن با عبور از روایت شناسی داستان به سینما پرداخت. چتمن نظریه روایی را به دو بخش داستان و گفتمان تقسیم کرد: «اصطلاح داستان برای اشاره به جنبه محتوایی روایت به کار می رود و گفتمان برای اشاره به بیان روایت» (تامس، ۱۴۰۱: ۶۲) سپس عناصر وجودی روایت را در سینما تفکیک و به بیان دیدگاه خود پرداخت. توضیح سطوح بنیانی روایت توسط چتمن راه را برای بررسی رسانه های دیگر می گشاید؛ برای نمونه نمایش عروسکی بونراکو ، روایت نمایشنامه هایی با بازیگران عروسکی است که هر عروسک شخصیت توسط سه بازی دهنده جان بخشی می شوند. در این گونه ویژه، صدا از صحنه جدا شده و در گوشه ای مستقر می شود. راوی، روند بیان داستان شخصیت ها را با طیفی از احساسات به تنهایی بیان می کند. با این حال، تئاتر عروسکی نیازمند باورپذیری است؛ پس چگونه روایت را به مخاطب انتقال می دهد؟ در این مقاله تلاش می شود تا به شیوه تحلیلی توصیفی از نظریات چتمن الگوبرداری شده و عناصر وجودی گفتمان را در تئاتر عروسکی بونراکو استخراج و سپس با پرداختن به محدودیت عروسک ها نظام روایی میان سه جنبه بصری، آوازی و موسیقایی صورت بندی شود. واژگان کلیدی: روایت شناسی، تئاتر عروسکی، بونراکو، سیمور چتمن، راوی.

کلیدواژه ها:

روایت شناسی ، تئاتر عروسکی ، بونراکو ، سیمور چتمن ، راوی