هویت تحصیلی در مواجهه با همکاران مصنوعی؛ خود الگوریتمی و خودپنداره دانش آموز

پیشرفت شتابان فناوری های هوش مصنوعی و ورود «همکاران مصنوعی» به محیط های یادگیری، چشم انداز تازه ای از آموزش را پیش روی نظام های تربیتی قرار داده است. این دگرگونی، نه تنها شیوه یادگیری دانش آموزان را متحول کرده، بلکه در شکل گیری مولفه های هویتی آنان، از جمله هویت تحصیلی و خودپنداره، نقش تعیین کننده ای دارد. پژوهش حاضر با هدف تبیین تاثیر مواجهه دانش آموزان ابتدایی با همکاران مصنوعی بر ابعاد هویت تحصیلی و خود الگوریتمی آنان انجام گرفت. روش پژوهش از نوع توصیفی–تحلیلی و کیفی اکتشافی بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان دوره ابتدایی شهر ساری در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۵ بود که بر اساس روش نمونه گیری هدفمند، ۲۰۰ نفر از آنان به صورت فرضی در مطالعه لحاظ شدند. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه نیمه ساختاریافته و مصاحبه های هدایت شده درباره تجربه استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در فرایند یادگیری بود. داده ها با روش تحلیل مضمون مورد بررسی قرار گرفتند. یافته های فرضی پژوهش نشان داد مواجهه مداوم با همکاران مصنوعی می تواند موجب تقویت بعد خود الگوریتمی (درک از خویشتن در تعامل با الگوریتم ها)، افزایش خودکارآمدی تحصیلی و در عین حال ایجاد تزلزل در مرزهای هویت انسانی و تحصیلی شود. همچنین بین میزان استفاده از هوش مصنوعی در یادگیری و سطح انسجام هویت تحصیلی، رابطه ای معنادار مشاهده شد. نتایج کلی پژوهش بر ضرورت بازنگری در برنامه های تربیتی و سواد هوش مصنوعی در مدارس ابتدایی تاکید دارد تا شکل گیری هویت تحصیلی دانش آموزان در مسیر تعادل میان «خود انسانی» و «خود الگوریتمی» هدایت شود.

کلیدواژه ها:

هویت تحصیلی ، همکاران مصنوعی ، خود الگوریتمی ، خودپنداره ، دانش آموزان ابتدایی