مطالعه فرم و نقش ابریق های فلزی دوره ساسانی

مطالعه ی آثار فلزی ساسانی مسئله ای اساسی در شناخت ساختار هنری و نظام نمادین این دوره به شمار می رود. هدف این تحقیق، تحلیل فرم و نقش ابریق های فلزی دوره ساسانی است تا به این سوال اصلی پاسخ دهد که عناصر بصری اعم از ویژگی های فرمی و نقوش به کار رفته در ابریق های فلزی دوره ساسانی چه بوده است؟ روش تحقیق توصیفی- تحلیلی بوده و اطلاعات به شیوه اسنادی و اینترنتی گردآوری شده اند. یافته های فرم شناسی حاکی از آن است که ابریق های فلزی ساسانی علاوه بر کارکرد عملی ساختاری هدفمند و مبتنی بر اصول زیبایی شناختی داشته اند. فرم گلابی شکل، بدنه، گردن استوانه ای، پایه های بلند و دسته هایی که از یک طرف به محلی که حداکثر قطر بدنه ابریق بوده و از طرف دیگر به ناحیه ای در زیر گردن متصل شده از ویژگی های ثابت این ظروف محسوب می شود. بررسی نقوش ابریق های فلزی آشکار ساخت که تزیینات فقط جنبه زیبایی شناختی نداشته و حامل مفاهیم نمادین و اسطوره ای بوده است. نقش مایه هایی چون الهه آناهیتا، زنان رامشگر، پرندگان، گل، رزه، برگ مو و دیگر عناصر گیاهی بازتاب دهنده باورهای دینی، آیینی و درباری ساسانیان بوده که در قالب ترکیب بندی های منظم و قاب بندی شده اجرا شده اند. از نظر تکنیکی نیز مشخص شد که ساخت این ابریق ها با بهره گیری از روش هایی مانند چکش کاری، برجسته کاری، کنده کاری سوزنی و زراندود کاری صورت گرفته که بیانگر مهارت بالای هنرمندان ساسانی بوده است. در نتیجه باید اذعان داشت ابریق های فلزی ساسانی نه تنها آثاری کاربردی بلکه بخشی از نظام نمادین فرهنگی و هنری ایران باستان به شمار می روند.

کلیدواژه ها:

هنر ، فلزکاری ، فلزکاری ساسانی ، ابریق های فلزی ، فرم و نقش