تحلیل کارکرد تعامل ساختگی در حکایت سلمان کر و شعبان کر از منظر پاسکال (۲۰۰۲)

این پژوهش با هدف تحلیل کارکردهای شناختی اجتماعی پدیده تعامل ساختگی در گفتمان فارسی و با اتکا به چارچوب نظری پاسکال (۲۰۰۲) انجام شده است. مسئله محوری بررسی چگونگی به کارگیری قالب گفت و گو برای بازنمایی فرآیندهای ذهنی و مدیریت موقعیت های اجتماعی در بافت یک روایت کلاسیک فارسی است. به این منظور حکایت «سلمان کر و شعبان کر» از مثنوی معنوی به عنوان موردکاوی انتخاب و به صورت توصیفی-تحلیلی و با روش تحلیل گفتمان شناختی بررسی شد. یافته ها نشان می دهد شخصیت اصلی داستان برای جبران نقص شنوایی و پنهان سازی آن به طور سیستماتیک از گفت و گوهای ساختگی ذهنی به عنوان یک راهبرد جبرانی پیشبینانه استفاده می کند. کارکرد این راهبرد کاهش اضطراب، اجتناب از رسوایی و حفظ وجهه اجتماعی است. با این حال تحلیل آشکار می سازد که تکیه انعطاف ناپذیر به این الگوهای ذهنی در مواجهه با داده های غیرمنتظره جهان واقعی به شکست ارتباطی می انجامد. در نتیجه مقاله نشان می دهد که تعامل ساختگی در این بافت صرفا یک آرایه زبانی نیست بلکه ابزاری شناختی برای مدیریت تاثیر اجتماعی و سازگاری با ناتوانی است. این مطالعه به عنوان نخستین گام در بومی سازی نظریه پاسکال افق های تازه ای در تقاطع زبان شناسی شناختی، تحلیل گفتمان و مطالعات افراد کم توان یا ناتوان می گشاید.

کلیدواژه ها:

تعامل ساختگی ، پاسکال ، شناخت ، گفتمان ، مثنوی معنوی