زن قهرمان در شاهنامه؛ بازخوانی الگوی مورین مورداک

پژوهش حاضر با هدف تحلیل و تبیین جایگاه شخصیت های زن در شاهنامه فردوسی بر پایه ی نظریه ی «زن قهرمان» مورین مورداک انجام شده است. در این پژوهش تلاش شده تا با رویکردی تطبیقی و روان شناختی ابعاد مختلف شخصیت های زن از منظر عشق، خرد، آگاهی و تحول درونی مورد بررسی قرار گیرد. روش تحقیق به صورت توصیفی-تحلیلی است و داده ها بر اساس منابع کتابخانه ای، متون تفسیری شاهنامه و نظریه های روان شناسی تحلیلی گردآوری شده اند. در این پژوهش، هفت شخصیت زن برجسته شاهنامه شامل رودابه، تهمینه، گرد، آفرید، منیژه، کتایون، فرنگیس و سودابه بر اساس مراحل مختلف سفر قهرمان زنانه از جدایی تا بازگشت به خویشتن مورد تحلیل قرار گرفته اند. نتایج تحقیق نشان می دهد که فردوسی در خلق زنان شاهنامه نگرشی عمیق و متعادل نسبت به زن دارد و آنان را به عنوان نیرویی آگاه، خردمند و تحول آفرین در کنار مردان به تصویر می کشد. هر یک از زنان شاهنامه با کنش ها و تصمیم های خود مرحله ای از رشد درونی، آگاهی و فردیت یابی زن ایرانی را بازتاب می دهند. همچنین یافته ها حاکی از آن است که فردوسی با تلفیق اسطوره و روان شناسی، تصویری از زن ایرانی ارائه داده که در مسیر عشق و خرد از ناآگاهی به آگاهی و از وابستگی به استقلال روانی دست می یابد. این پژوهش نشان می دهد که شاهنامه افزون بر ارزش حماسی و تاریخی اثری انسان محور و فلسفی است که در آن زن نگهبان زندگی، تعادل و آفرینش به شمار می آید.

کلیدواژه ها:

شاهنامه ، فردوسی ، زن قهرمان ، مورین مورداک ، اسطوره ، سفر درونی ، رودابه ، تهمینه ، گرد ، آفرید ، منیژه ، کتایون ، فرنگیس ، سودابه