پروتوتایپهای پیامبرانه و اسطوره های ایرانی بازخوانی هویتی در متون ادبی

در ادبیات و فرهنگ ایرانی، منشا شخصیت های مذهبی و اسطوره ای اغلب در قالب کهن الگوهایی ظاهر می شوند که نقش بنیادین در شکل گیری روایت های هویتی ایفا می کنند. یافتن نقش اسطوره ها به خصوص اسطوره های دینی-تاریخی در تشکیل حافظه مساله ای جمعی مهم بوده که اسطوره شناسان به دنبال چرایی اهمیت این موضوع مهم برای بشر بوده اند. این مقاله با رویکردی تطبیقی، به بررسی پیوند میان پروتوتایپ های مذهبی مانند پیامبران در متون اسلامی و شخصیت های اسطوره ای ایرانی چون کیومرث، جمشید و سیاوش می پردازد. هدف تحلیل شباهت های نمادین کارکردهای فرهنگی و روانشناختی این چهره ها در ادبیات فارسی و بازتاب آنها در حافظه جمعی است. سوال فرضیه ای این مقاله این است که شخصیت های مذهبی مانند پیامبران و پروتوتایپ های اسطوره های ایرانی مانند کیومرث، با وجود تفاوت در منشا روایی در ساختارهای نمادین و کهن الگوهای ادبیات فارسی، واجد کارکردهای مشابهی در شکل گیری هویت فرهنگی و حافظه جمعی هستند؟ یافته ها نشان می دهند که این شخصیت ها با وجود تفاوت های تاریخی و اعتقادی در ساختارهای روایی و نمادپردازی، واجد اشتراکاتی اند که به تقویت انسجام فرهنگی و مشروعیت تاریخی کمک می کنند.

کلیدواژه ها:

پروتوتایپ ، اسطوره های ایرانی ، پیامبران سامی