واکاوی دکترین قیام لله در سیره سیاسی یحیی بن زید؛ الگویی برای تقریب مذاهب اسلامی

بررسی جنبش های اسلامی غالبا در بستر قرائت های تک مذهبی محصور مانده و ظرفیت کلان نظریه های فرامذهبی برای تقریب مذاهب اسلامی مغفول بوده است؛ پژوهش حاضر با هدف تبیین ظرفیت های تقریب آفرین دکترین وحیانی «قیام لله» و تطبیق آن بر سیره سیاسی و قیام یحیی بن زید سامان یافته است. یافته های این تحقیق، که با روش توصیفی-تحلیلی انجام شده، نشان می دهد دکترین «قیام لله»، با اصالت بخشی به غایت شناسی توحیدی و نفی عصبیت های فرقه ای، فراتر از تمایزات مذهبی سنتی میان مذاهب اسلامی، می تواند کلان گفتمانی فراجناحی و محور همگرایی امت در مواجهه با هژمونی ظلم ایجاد نماید. سیره سیاسی یحیی بن زید به مثابه تجسم عینی این دکترین، به دلیل مقبولیت هم زمان نزد فریقین و تلازم با هسته سخت جهاد ضد اموی، بستر وفاق را بر پایه مولفه های ساختاری تکلیف گرایی، مردم محوری، آگاهی بخشی و سازماندهی شبکه ای (مثنی و فرادی) فراهم آورده است. ارزش افزوده و نوآوری نهایی این پژوهش، عبور از خوانش های تقلیل گرایانه ژئوپلیتیک یا تاریخی محض و تاسیس یک «الگوی کلامی-سیاسی تقریب محور» جهت بازسازی وفاق تمدنی در جهان اسلام است.

کلیدواژه ها:

قیام لله ، یحیی بن زید ، تقریب مذاهب اسلامی ، تکلیف گرایی توحیدی ، پارادایم مقاومت