علوم ارتباطات در عصر دیجیتال، شبکه ای و الگوریتمیک: چارچوبی یکپارچه برای بازتعریف نظریه، روش و اخلاق در مواجهه با تحولات رسانه های اجتماعی، داده های عظیم و هوش مصنوعی

علوم ارتباطات در یک دهه ی اخیر دستخوش تحولات بنیادین نظری، روش شناختی و اخلاقی ناشی از ظهور رسانه های اجتماعی، الگوریتم ها، داده های عظیم و هوش مصنوعی شده است. این مقاله با مرور نظام مند پیشینه، تحلیل پنج حوزه ی اصلی ارتباطات میان فردی، گروهی و سازمانی، جمعی و رسانه ای، سیاسی و عمومی، و بین الملل و میان فرهنگی، و واکاوی داده های تجربی معتبر، به ارزیابی فرصت ها و چالش های این تحول می پردازد. یافته های مبتنی بر تحلیل ۱۲۶,۰۰۰ توئیت و ۳ میلیون کاربر در توییتر، ۸۰۰ دانشجوی کاربر فیسبوک، ۶۲ مطالعه با ۲۵,۰۰۰ شرکت کننده، ۱۰۰۰ گروه سیاسی، ۱۰ جنبش اجتماعی، ۱۰۰۰ نتیجه ی جستجو و ۱۰۰,۰۰۰ خانوار نشان می دهد اخبار جعلی شش برابر سریع تر از اخبار واقعی منتشر می شوند و ۷۰ درصد بیشتر بازنشر می گردند. استفاده غیرفعال از رسانه های اجتماعی با کاهش ۱۸ درصدی رضایت از زندگی همراه است در حالی که استفاده فعال تاثیر منفی بسیار کمتری دارد. الگوریتم های شخصی سازی محتوا کاربران را در معرض ۴۳ درصد کمتر از حد انتظار با دیدگاه های مخالف قرار می دهند و به قطبی شدگی فزاینده با افزایش ۲۴ درصدی فاصله ی ایدئولوژیک منجر می شوند. شرکت های بزرگ فناوری سالانه بیش از ۵۰۰ میلیارد نقطه ی داده جمع آوری می کنند و الگوریتم های جستجو در ۷۲ درصد موارد برای اصطلاحات زنان و ۶۴ درصد برای اصطلاحات مرتبط با سیاه پوستان حاوی کلیشه های تبعیض آمیز هستند. جنبش های اجتماعی سازمان یافته ۳.۵ برابر بیشتر از جنبش های کاملا شبکه ای شانس موفقیت دارند. نتیجه گیری اصلی آن است که علوم ارتباطات نیازمند بازتعریف مفاهیم بنیادین، توسعه ی نظریه های جدید و تدوین چارچوب های اخلاقی متناسب با عصر دیجیتال است. پیشنهادهای مقاله در سه دسته ی نظری شامل بازتعریف مفاهیم و نظریه ی یکپارچه، روش شناختی شامل چارچوب ترکیبی و روش های نوین تحلیل، و کاربردی-سیاستی شامل منشور اخلاقی، شفافیت الگوریتم، سواد رسانه ای و نهادهای نظارتی ارائه شده اند.

کلیدواژه ها:

علوم ارتباطات ، رسانه های اجتماعی ، اخبار جعلی ، الگوریتم ، داده های عظیم ، قطبی شدگی سیاسی ، اقتصاد نظارتی ، اخلاق ارتباطات