نظم هندسی در شکل گیری حس مکان: مطالعه موردی پارک لاله اهواز

حس مکان (Genius Loci) به عنوان تجربه ادراکی و معنایی انسان از محیط، مولفه ای بنیادین در شکل دهی کیفیت فضاهای شهری است. بر اساس دیدگاه نوربرگ-شولتز، حس مکان زمانی شکل می گیرد که ساختار فضایی محیط، امکان درک، جهت یابی و همذات پنداری انسان با مکان را فراهم آورد. وی تاکید می کند که هندسه، نظم و تقارن در سازماندهی فضا، عناصر اصلی تقویت حس مکان هستند و تجربه انسانی را با محیط پیوند می دهند. این پژوهش با رویکرد کیفی–تحلیلی و مبتنی بر نظریه نوربرگ-شولتز، نقش نظم هندسی و تقارن در شکل گیری حس مکان را در پارک لاله اهواز بررسی می کند. سازمان فضایی پارک تحلیل شد و الگوهای هندسی پایه ای شامل مستطیل، مربع، دایره و شش ضلعی منتظم شناسایی گردید. یافته ها نشان می دهد که وجود نظم هندسی در پلان، مسیرها و عناصر فضایی، هماهنگی و انسجام محیط را ارتقا داده و امکان درک کلیت پارک را برای کاربران فراهم می آورد. تقارن در جانمایی مسیرها و عناصر شاخص، تجربه ای متعادل و قابل پیش بینی از محیط ایجاد کرده و موجب تقویت حس تعلق و همذات پنداری با مکان می شود. ساختار منظم و توازن فضایی علاوه بر ارتقای زیبایی شناسی، تجربه کاربران را غنی تر کرده و کیفیت ادراکی فضا را تقویت می نماید. نتایج این پژوهش نشان می دهد که طراحی فضاهای سبز شهری با بهره گیری از اصول نظم هندسی، ابزار موثری برای ایجاد فضاهایی با هویت مشخص، انسجام فضایی و تجربه معنادار انسانی است.

کلیدواژه ها:

حس مکان ، نظم هندسی ، شولتز ، پارک لاله ، اهواز