سنجش تاب آوری شبکه حمل و نقل شهری در بحران ها و سناریو های اختلال

تاب آوری شبکه حمل ونقل شهری در سال های اخیر به یکی از محورهای اصلی مدیریت شهری و برنامه ریزی حمل ونقل تبدیل شده است؛ زیرا بروز بحران ها و سناریوهای اختلال می تواند عملکرد شبکه را به صورت ناگهانی کاهش داده و پیامدهایی مانند افزایش زمان سفر، ازدحام گسترده، قطع دسترسی به مراکز حیاتی و تشدید نابرابری فضایی در دسترسی به خدمات را به همراه داشته باشد. این پژوهش با هدف سنجش و مقایسه تاب آوری شبکه حمل ونقل شهری در برابر سناریوهای مختلف اختلال، یک چارچوب سناریومحور ارائه می کند که در آن شبکه به صورت گراف گره–لینک مدل سازی شده و با استفاده از داده های ساختار شبکه و ویژگی های لینک ها (طول، ظرفیت، سرعت آزاد) به همراه تقاضای سفر (ماتریس مبدا–مقصد)، وضعیت پایه شبکه استخراج می شود. سپس سناریوهای اختلال شامل انسداد لینک/گره، اختلال ناحیه ای، خرابی تصادفی و اختلال هدفمند، و نیز سناریوهای کاهش ظرفیت طراحی می گردد تا اثر هر سناریو بر شاخص های عملکردی و شبکه ای اندازه گیری شود. شاخص های ارزیابی شامل کل زمان سفر سیستم، افت کارایی شبکه، تقاضای برآورده نشده و تغییرات دسترس پذیری بوده و در صورت لحاظ فاز بازیابی، شاخص تاب آوری بر مبنای مسیر تغییرات عملکرد در زمان و معیارهایی مانند مساحت زیر منحنی عملکرد–زمان محاسبه می شود. خروجی پژوهش شامل تعیین سطح تاب آوری شبکه در سناریوهای مختلف، شناسایی و رتبه بندی اجزای بحرانی و ارائه پیشنهادهای اجرایی برای افزایش تاب آوری (افزایش افزونگی مسیرها، مدیریت ترافیک در بحران، و اولویت بندی ترمیم) است. نتایج این چارچوب می تواند به عنوان ابزار پشتیبان تصمیم برای مدیران شهری در کاهش پیامدهای بحران و ارتقای تداوم خدمت شبکه حمل ونقل به کار رود.

کلیدواژه ها:

تاب آوری شبکه ، حمل ونقل شهری ، سناریوهای اختلال ، ارزیابی عملکرد شبکه ، دسترس پذیری