الگوی توزیع فضایی تصادفات فوتی در حریم ایستگاه های حمل ونقل عمومی در شهر تهران

ایستگاه های حمل ونقل عمومی به عنوان گره های اصلی جابه جایی شهری، به دلیل تمرکز بالای عابران پیاده، وسایل نقلیه و تغییر رفتارهای حرکتی، از کانون های بالقوه بروز تصادفات ترافیکی منجر به فوت محسوب می شوند. هدف این پژوهش، تحلیل الگوی توزیع فضایی تصادفات فوتی در حریم ۱۰۰ متری ایستگاه های مترو و اتوبوس های تندرو (BRT) شهر تهران و شناسایی ایستگاه های پرخطر با استفاده از روش های آمار فضایی است. به این منظور، داده های تصادفات فوتی بین سال های ۱۴۰۰ تا شش ماهه اول سال ۱۴۰۴ از اداره کل مهندسی و ایمنی ترافیک شهرداری تهران و داده های مکانی ایستگاه های مترو و BRT در محیط GIS پردازش شد. پس از ایجاد حریم ۱۰۰ متری پیرامون ورودی ایستگاه های مترو و ایستگاه های BRT، شاخص خودهمبستگی فضایی جهانی Moran’s I و تحلیل نقاط داغ Getis–Ord Gi* به کار گرفته شد. به طور کلی، نتایج حاصل از شاخص Moran’s I و تحلیل Getis–Ord Gi* نشان می دهد که تصادفات فوتی در حریم ایستگاه های حمل ونقل عمومی تهران دارای الگوی خوشه ای معنادار هستند. شدت خوشه بندی در ایستگاه های مترو بالاتر از BRT است و شبکه BRT دارای ناهمگنی فضایی بیشتری است؛ به گونه ای که هم نقاط بسیار پرخطر و هم نقاط کم خطر را در بر می گیرد. همچنین نتایج نشان می دهد که ایستگاه های BRT پل مدیریت و شهید محلاتی و ایستگاه های مترو نواب صفوی، مدافعان سلامت و ابن سینا بحرانی ترین کانون های تصادفات فوتی محسوب می شوند. یافته ها بر ضرورت اتخاذ رویکردهای مکان محور در ایمن سازی پیرامون ایستگاه های حمل ونقل عمومی و اولویت بندی مداخلات ایمنی در ایستگاه های پرخطر تاکید دارند.

کلیدواژه ها:

ایمنی ترافیک ، تصادفات فوتی ، همبستگی فضایی ، GIS ، ایستگاه های مترو ، ایستگاه های BRT ، تهران