تطبیق نظریه کوین لینچ (لبه ها و گره ها) بر خوانایی فضا در محیط های آموزشی؛ تحلیل ها و راهکارها (مطالعه موردی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساری)

خوانایی فضا، مفهومی محوری در روانشناسی معماری، به توانایی درک و پیمایش محیط توسط کاربران اشاره دارد. در فضاهای آموزشی نظیر دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساری، ضعف در خوانایی به اختلال در جهت یابی و کاهش کیفیت تجربه کاربران منجر می گردد. این پژوهش با تکیه بر نظریه کوین لینچ (Lynch, ۱۹۶۰) و تمرکز بر گره ها و لبه ها، ادراک دانشجویان از خوانایی این دانشگاه را تحلیل نموده تا راهکارهایی در راستای ارتقاء طراحی محیط های آموزشی تدوین نماید. با بهره گیری از رویکرد ترکیبی، داده های کمی از پرسشنامه آنلاین با مقیاس لیکرت پنج درجه ای (۳۷۰ دانشجو، نمونه گیری تصادفی ساده، سطح اطمینان ۹۵%، حاشیه خطا ۵%) و داده های کیفی از نقشه های شناختی (۵۰ دانشجو، نمونه گیری هدفمند) گردآوری گردید. تحلیل های کمی با نرم افزار SPSS و آزمون های تی و ANOVA و تحلیل های کیفی با روش کدگذاری انجام پذیرفت. نتایج، ورودی اصلی را به عنوان گره کلیدی و برخی نقاط را به عنوان گره های ضعیف مشخص نمود که بر پیمایش و تجربه دانشجویان اثرگذار بودند. راهکارهای پیشنهادی شامل بازتعریف گره ها با نشانه های بصری، بهبود لبه ها با نورپردازی و علائم، و ارتقاء پیمایش با نقشه های تعاملی تدوین شد. این مطالعه چارچوبی با هدف ارتقاء طراحی فضاهای آموزشی پیشنهاد نموده و مطالعه تطبیقی دانشگاه های دیگر را در پژوهش های آتی توصیه می نماید.

کلیدواژه ها:

خوانایی فضا ، کوین لینچ ، گره ها ، لبه ها ، محیط های آموزشی