اعتبار رضایت در بهره برداری از جلوه های شخصیت سالمندان در فضای مجازی؛ با تاکید بر حقوق شخصیت و مسئولیت مدنی

گسترش شبکه های اجتماعی و افزایش تولید محتوا در فضای مجازی، زمینه بروز چالش های جدیدی را در حوزه حمایت از حقوق شخصیت اشخاص فراهم ساخته است. در این میان، برخی تولیدکنندگان محتوا با بهره گیری از تصویر، صدا یا سایر جلوه های شخصیت اشخاص، به ویژه سالمندان، اقدام به تولید و انتشار محتوا می نمایند؛ در حالی که رضایت اخذشده از آنان همواره مبتنی بر آگاهی کامل نسبت به آثار و پیامدهای انتشار محتوا نیست. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با تکیه بر قواعد عمومی حقوق مدنی، مقررات قانون تجارت الکترونیکی و اصول مسئولیت مدنی، به بررسی اعتبار چنین رضایتی در حقوق ایران می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که هرچند رضایت اشخاص در بهره برداری از حقوق مربوط به شخصیت دارای اهمیت بنیادین است، اما صرف اعلام رضایت برای مشروعیت بخشی به بهره برداری از جلوه های شخصیت کافی نبوده و اعتبار آن مستلزم وجود حداقلی از آگاهی نسبت به ماهیت اقدام، اهداف بهره برداری و پیامدهای قابل پیش بینی آن است. تحلیل مواد ۱۹۰ و ۲۰۰ قانون مدنی و نیز مواد ۵۸ و ۵۹ قانون تجارت الکترونیکی موید آن است که قانونگذار حمایت از اراده آگاهانه را مورد توجه قرار داده و رضایت فاقد آگاهی کافی را برای توجیه هرگونه بهره برداری از حقوق اشخاص کافی ندانسته است. بر این اساس، در مواردی که انتشار محتوا موجب خدشه به حیثیت، هویت شخصی یا سایر جلوه های شخصیت افراد گردد، امکان استناد به قواعد مسئولیت مدنی و مطالبه جبران خسارات معنوی وجود خواهد داشت.

کلیدواژه ها:

رضایت آگاهانه ، حقوق شخصیت ، سالمندان ، فضای مجازی ، مسئولیت مدنی.