بررسی تاثیر دعا بر فرآیند خودسازی و تربیت اخلاقی در قرآن و حدیث

دعا یکی از مهم ترین و عمیق ترین شیوه های ارتباط انسان با خداوند متعال در معارف اسلامی است که علاوه بر بعد عبادی، دارای کارکردهای مهم معرفتی، اخلاقی و تربیتی نیز می باشد. آموزه دعا در منابع اسلامی به عنوان عاملی موثر در پرورش روح انسان و تقویت ارتباط او با مبدا هستی مطرح شده و از زوایای مختلف قابل بررسی و تحلیل است. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش و آثار تربیتی دعا در فرایند خودسازی و تربیت اخلاقی انسان، بر اساس آیات قرآن کریم و روایات معصومان (ع) انجام شده است. این پژوهش با بهره گیری از روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع تفسیری، حدیثی و تربیتی به بررسی جایگاه دعا و کارکردهای تربیتی آن در آموزه های اسلامی می پردازد. نتایج تحقیق نشان می دهد که دعا در فرهنگ اسلامی صرفا وسیله ای برای درخواست حاجت نیست، بلکه از گنجینه های ارزشمند تربیتی به شمار می آید که می تواند در شکل گیری و تعالی شخصیت معنوی انسان نقش اساسی ایفا کند. تاکید فراوان آیات قرآن و روایات بر مسئله دعا بیانگر اهمیت این آموزه در هدایت و رشد انسان است. بر اساس یافته های این پژوهش، دعا می تواند زمینه ساز تقویت روح عبودیت و بندگی، افزایش امید و توکل به خداوند، ایجاد آرامش روحی و روانی، جلب رحمت الهی و نیز رشد معنوی و اخلاقی انسان گردد. همچنین دعا با تقویت پیوند درونی انسان با خداوند، نقش مهمی در اصلاح رفتار، کنترل تمایلات نفسانی و هدایت انسان در مسیر کمال و تعالی ایفا می کند. از این رو می توان دعا را یکی از موثرترین ابزارهای تربیتی در نظام تعلیم و تربیت اسلامی دانست.

کلیدواژه ها:

دعا ، تربیت ، خودسازی ، نقش تربیتی دعا ، قرآن و روایات.