رویکرد یادگیری مبتنی بر پروژه جامعه محور (Community-Based Project Learning) و تاثیر آن بر هویت شهری و ملی دانش آموزان

در عصر جهانی شدن و تغییرات سریع اجتماعی، تقویت هویت شهری و ملی نسل جوان به عنوان یکی از دغدغه های اصلی نظام های تعلیم و تربیت مطرح است. با این حال، رویکردهای آموزشی سنتی غالبا فاقد اثربخشی لازم در ایجاد پیوندی عمیق و معنادار بین دانش آموزان و بافت اجتماعی-فرهنگی پیرامونشان هستند. این مطالعه با هدف بررسی پتانسیل رویکرد نوین یادگیری مبتنی بر پروژه جامعه محور در پاسخ به این چالش، و با تمرکز بر تجربیات دانش آموزان شهر تبریز انجام شد. یادگیری مبتنی بر پروژه جامعه محور، به عنوان تلفیقی از یادگیری مبتنی بر پروژه و اصول آموزش جامعه محور، دانش آموزان را مستقیما درگیر پروژه های معطوف به مسائل واقعی محله و شهر خود می کند. این پژوهش کیفی با اتخاذ رویکرد مطالعه موردی و با استفاده از ابزارهای مصاحبه نیمه ساختاریافته عمیق با ۱۵ دانش آموز، ۸ معلم و ۵ عضو جامعه محلی، گروه های متمرکز و مشاهده مشارکتی، به گردآوری داده ها پرداخت. داده ها با استفاده از روش تحلیل مضمون مورد بررسی قرار گرفتند. یافته ها چهار مضمون اصلی را آشکار ساخت: ۱) گذر از شناخت انتزاعی به درک ملموس و عاطفی از مکان که به تقویت حس تعلق مکانی و مسئولیت پذیری انجامید؛ ۲) تجلی مفاهیم کلان ملی در تجربیات خرد محلی که درک دانش آموزان از هویت ملی را به مثابه چتری تکثرگرا غنی ساخت؛ ۳) نقش واسطه ای حیاتی معلم و جامعه در تسهیل فرآیند تفسیر و مشروعیت بخشی به تجربیات؛ و ۴) چالش ها و بسترهای تسهیل گر اجرا. بحث یافته ها نشان می دهد که این رویکرد با ایجاد یک بوم شناسی یادگیری یکپارچه، از طریق مکانیسم هایی چون تقویت تعلق مکانی. و فراهم آوردن فرصت کشف فعالانه هویت، به شکل گیری هویتی چندلایه، پویا و مشارکتی کمک می کند. این مطالعه نتیجه می گیرد که یادگیری مبتنی بر پروژه جامعه محور، راهبردی کارآمد برای انسان سازی و تقویت همزمان پایه های هویت شهری و ملی است که تحقق آن مستلزم بازنگری در برنامه های درسی، توانمندسازی معلمان و ایجاد اتحاد عملی بین مدرسه و جامعه است.

کلیدواژه ها:

هویت ، رویکرد مبتنی بر پروژه جامعه محور ، هویت ملی ، مطالعه موردی