روابط ایران و چین در عصر گذار به نظم چندقطبی: تحلیل راهبردی همکاری های انرژی، ژئوپلیتیک و اقتصاد سیاسی در سایه رقابت چین و ایالات متحده

روابط جمهوری اسلامی ایران و جمهوری خلق چین در دهه های اخیر، به ویژه هم زمان با تحول ساختار نظام بین الملل از الگوی تک قطبی به نظم چندقطبی، وارد مرحله ای تازه و پیچیده شده است. افزایش رقابت راهبردی میان چین و ایالات متحده، گسترش بحران های ژئوپلیتیکی در غرب آسیا، اهمیت فزاینده امنیت انرژی و همچنین تلاش قدرت های نوظهور برای بازتعریف جایگاه خود در نظام جهانی، موجب شده است که روابط تهران و پکن از سطح همکاری های صرفا اقتصادی فراتر رفته و ابعاد ژئوپلیتیکی، امنیتی و راهبردی گسترده تری پیدا کند. این پژوهش با رویکردی تحلیلی تبیینی، به بررسی ابعاد مختلف همکاری های ایران و چین در حوزه های انرژی، ترانزیت، تجارت، سیاست خارجی و موازنه قدرت در چارچوب نظم چندقطبی می پردازد. پرسش اصلی مقاله آن است که روابط ایران و چین چگونه تحت تاثیر رقابت فزاینده چین و ایالات متحده و تحولات نظم بین الملل بازتعریف شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که چین، ایران را به عنوان بازیگری مهم در امنیت انرژی و مسیرهای ژئوپلیتیکی اوراسیا در نظر می گیرد، در حالی که ایران نیز چین را یکی از مهم ترین شرکای راهبردی برای کاهش فشارهای ناشی از تحریم های غرب تلقی می کند. با وجود این، روابط دو کشور همچنان تحت تاثیر محدودیت های ساختاری اقتصاد جهانی، تحریم های آمریکا و سیاست موازنه گرایانه چین در خاورمیانه قرار دارد.

کلیدواژه ها:

ایران ، چین ، نظم چندقطبی ، ژئوپلیتیک ، اقتصاد سیاسی بین الملل