جلوه های عشق و عرفان در غزلیات شمس و تاثیر آن بر غزل معاصر

غزلیات شمس تبریزی، قله ای رفیع در ادبیات عرفانی ایران و تجلی گاه شوریدگی های مولانا در ساحت عشق الهی است. این اثر نه یک دیوان صرف، بلکه گزارش لحظه به لحظه ی گذار از «خویشتن» محدود به «حقیقت» مطلق است. هسته ی مرکزی غزلیات شمس، مفهوم «عشق مجاز» به عنوان پل عبور به «عشق حقیقت» است؛ عشقی که در آن عاشق در معشوق فانی شده و مرزهای میان «من» و «او» در هم می شکند. مولوی با بهره گیری از زبان موسیقایی، استعاره های بدیع و گسست های نحوی، زبانی تازه برای بیان تجربه های ناب عرفانی خلق کرد که تا پیش از آن در سنت ادبی ما بی سابقه بود.تاثیر این نگاه در غزل معاصر، فراتر از تقلیدهای زبانی است. شاعران معاصر با درک ماهیت دیالکتیکی عشق در کلام مولانا، آن را از فضای صرفا انتزاعی و صوفیانه به ساحت مسائل اگزیستانسیال، رنج های انسانی و دغدغه های اجتماعی پیوند زده اند. غزل معاصر، با وام گیری از «شور شمس»، ضمن حفظ ساختار کلاسیک، به واکاوی درونی انسان مدرن پرداخته و عشق را نه صرفا به مثابه حالتی شهودی، بلکه به عنوان ابزاری برای کشف «خود» و مقابله با زوال و بیگانگی عصر حاضر بازخوانی کرده است. این مقاله به تبیین پیوند میان شوریدگی مولانا و جریان های پویای غزل معاصر می پردازد.

کلیدواژه ها:

غزلیات شمس ، عرفان اسلامی ، عشق عرفانی ، غزل معاصر ، ادبیات تطبیقی