تاثیر خودکارآمدی تحصیلی بر پیشرفت درسی دانش آموزان ابتدایی

پیشرفت تحصیلی در دوره ابتدایی یکی از مهم ترین شاخص های موفقیت نظام آموزشی و زمینه ساز رشد علمی و شخصیتی دانش آموزان در مراحل بعدی زندگی است. در سال های اخیر، پژوهشگران حوزه روان شناسی تربیتی توجه ویژه ای به نقش عوامل انگیزشی و شناختی در موفقیت تحصیلی داشته اند. یکی از مهم ترین این عوامل، خودکارآمدی تحصیلی است. خودکارآمدی به باور فرد درباره توانایی خود برای انجام موفقیت آمیز تکالیف و رویارویی با چالش های یادگیری اشاره دارد. دانش آموزانی که از خودکارآمدی تحصیلی بالاتری برخوردارند، معمولا با اعتماد بیشتری در فعالیت های درسی مشارکت می کنند، در برابر دشواری ها پایداری بیشتری نشان می دهند و از راهبردهای یادگیری موثرتری استفاده می کنند. هدف از مقاله حاضر بررسی تاثیر خودکارآمدی تحصیلی بر پیشرفت درسی دانش آموزان دوره ابتدایی است. این پژوهش با رویکرد توصیفی و تحلیلی به بررسی رابطه میان باورهای خودکارآمدی و عملکرد تحصیلی می پردازد و تلاش می کند ابعاد مختلف این سازه روان شناختی را در فرایند یادگیری دانش آموزان تبیین کند. نتایج مطالعات پیشین نشان می دهد که خودکارآمدی تحصیلی با افزایش انگیزش یادگیری، تقویت پشتکار در انجام تکالیف و کاهش اضطراب تحصیلی همراه است و در نتیجه می تواند به بهبود پیشرفت درسی دانش آموزان منجر شود (سیف، ۱۳۹۴؛ شریفی درآمدی، ۱۳۹۳). همچنین بررسی های انجام شده نشان می دهد دانش آموزانی که باور مثبتی نسبت به توانایی های خود دارند، در مواجهه با تکالیف دشوار کمتر دچار ناامیدی می شوند و با استفاده از راهبردهای شناختی و فراشناختی تلاش می کنند بر مشکلات یادگیری غلبه کنند. در مقابل، دانش آموزانی که از سطح پایین خودکارآمدی برخوردارند، معمولا در برابر چالش های درسی سریع تر تسلیم می شوند و انگیزه کمتری برای تلاش و پیشرفت دارند. بنابراین، خودکارآمدی تحصیلی می تواند به عنوان یکی از عوامل مهم در تبیین تفاوت های فردی در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در نظر گرفته شود (بیابانگرد، ۱۳۹۳؛ شعاری نژاد، ۱۳۹۱). با توجه به اهمیت دوره ابتدایی در شکل گیری نگرش ها و باورهای تحصیلی، توجه به تقویت خودکارآمدی در این دوره می تواند نقش مهمی در بهبود عملکرد درسی دانش آموزان ایفا کند. معلمان و والدین از طریق ایجاد تجربه های موفقیت آمیز، ارائه بازخوردهای تشویقی و فراهم ساختن محیط یادگیری حمایتگر می توانند به رشد این باور در دانش آموزان کمک کنند. در مجموع، نتایج این مقاله نشان می دهد که خودکارآمدی تحصیلی یکی از عوامل کلیدی در افزایش پیشرفت درسی و ارتقای کیفیت یادگیری در دوره ابتدایی محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

خودکارآمدی تحصیلی ، پیشرفت درسی ، انگیزش تحصیلی ، دانش آموزان دوره ابتدایی ، یادگیری.